با توجه به موارد معنونه به دلیل رشد و توسعه سازمان های بین المللی، نمی توان تعریفی جامع از سازمانهای بین المللی که مقبولیت جهانی داشته باشد ارائه داد. اما آنچه به نظر می رسد اینست که با فائق آمدن بر اختلافات در نحوه ارائه تعریف، به یک اتفاق نظر کلی دست یافت.
به لحاظ تاریخی جایگاه سازمان های بین المللی در جامعه بین المللی متاثر از رشد همکاری دولتها با یکدیگر و ماهیت مسائلی بوده است که در نتیجه تحولات بین المللی مطرح گشته اند. با وجود این همکاری میان دولت ها عامل بلافصل پیدایش سازمان های بین المللی نیست.
اقدامات دولتها ابتدا از رهگذر مجاری دیپلماتیک و انعقاد معاهدات بین المللی هماهنگ گردید و پس از آن برای اصلاح و روزآمد کردن اسناد موجود، تشکیل کنفرانس های بین المللی خاص و سپس منظم را در پی داشت و به این ترتیب زمینه ایجاد و سازمانهای بین المللی اولیه در قالب کمیسیون های رودخانه ای و اتحادیه های عمومی بین المللی فراهم شد. ^[۱۸]

( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

بر این اساس از ابتدای قرن نوزدهم دولت ها به یکدیگر نزدیکتر شدند و در نتیجه روابط بین المللی دوام و قوام بیشتری یافت. به همین دلیل، دولتها برای حل مسائل روزمره خود سازمان هایی بنیان گذاشتند و در آن ها با یکدیگر به همکاری پرداختند. البته این احتمال وجود دارد که اندیشه سازمان های بین المللی از زمان ظهور نخستین حکومتها مطرح بوده است اما سازمانهای بین المللی در مفهوم امروزین قبل از قرن نوزدهم میلادی وجود نداشته است و یکی از دلایل این امر آن است که قبل از قرن نوزدهم سیستم بین المللی، متشکل از دولتهای دارای ثبات و استواری کافی نبود که بتواند همکاری بین المللی میان دولتها را به عنوان شرط ضروری ایجاد یک سازمان بین المللی به ارمغان آوَرَد. لذا با امضای معاهدات وستفالی در سال ۱۶۴۸ میلادی زمینه تشکیل کنگره ها و کنفرانس های بین المللی فراهم آمد لیکن هنوز تا نهادین شدن همکاری های بین المللی فاصله بسیار بود.
در هر حال سازمانهای بین المللی را نمی توان صرفا به عنوان ابزار و وسیله همکاری قلمداد نمود. سازمان ها در عرصه روابط بین المللی به تدریج از حیات مستقل برخوردار شدند و موقعیت خود را به عنوان عنصر ضروری حیات بین المللی تثبیت نمودند، تا آنجا که دیوان بین المللی دادگستری در سال ۱۹۴۹ در رای مشورتی خود جهت فراهم ساختن زمینه حضور فعال تر و موثر تر سازمان های بین المللی در حوزه روابط بین المللی ابراز داشت که نوع و ماهیت تابعان هر نظام حقوقی متاثر از نیازهای هر جامعه است. بر همین اساس سازمان های بین المللی به تدریج به عنوان ستون نظام حقوقی بین المللی جلوه گر شدند و جامعه بین المللی دولتها بر مشارکت آن ها در فرآیندهای سیاسی و حقوقی بین المللی گردن نهادند. ^[۱۹]
گفتار سوم:
ویژگی ها و خصوصیات کلی سازمان های بین المللی
سازمان های بین المللی دارای ویژگی های عام و مشترک هستند و افزون بر آن هر گروهی و یا هر یک از آنها نیز دارای ویژگی های خاص و مخصوص به خود است.
خصوصیات عام و مشترک سازمان های بین المللی عبارتند از:
دارا بودن استقلال و شخصیت حقوقی بین المللی، جدا و مستقل از کشورهای عضو، دائمی بودن یا دارا بودن دوام و استمرار و داشتن تشکیلات و ارکان منظم. ^[۲۰]
با این حال می توان سازمان های بین المللی را اینگونه تعریف کرد که:
سازمان های بین المللی به تجمعی از دولتها اطلاق می شود که بر اساس یک سند تاسیس (معاهده) تشکیل می شود و اعضاء آن اهداف مشترکی را در چارچوب نهادها و کارگزاری های ویژه با فعالیت مستمر و مداوم دنبال می کنند.
با بیان این تعریف ویژگی های سازمان های بین المللی را می توان اینگونه بر شمرد؛
سازمان بین المللی از اجتماع دولتها تشکیل می شود.
سازمان بین المللی بر اساس یک سند تاسیس ایجاد می شود.
اعضای سازمان اهداف مشترکی را دنبال می کنند.
فعالیت سازمان در چارچوب ارکان و کارگزاری های خاص صورت می گیرد.
فعالیت سازمان مستمر و مداوم است. ^[۲۱]
الف- اجتماع دولتها
سازمان بین المللی اصولا از اجتماع دولت هایی تشکیل می گردد که سند تاسیس سازمان را تصویب کرده اند. هریک از دولتهای عضو با اعزام نمایندگانی به سازمان از مواضع و منافع خود دفاع می کنند.
هرچند اعضای تشکیل دهنده سازمان های بین المللی معمولا از دولتها هستند، لیکن می توان شاهد سازمان هایی با موجودیت های غیر دولتی نیز بود.
مثلا طبق اساسنامه سازمان بین المللی کار، علاوه بر نمایندگان دولت ها، نمایندگان اتحادیه های کارگران و کارفرمایان می توانند در مذاکرات شرکت و در اتخاذ تصمیم سهیم باشند.
و یا قضات دیوان بین المللی دادگستری (لاهه) نماینده دولت متبوع خود به شمار نمی آیند و با حفظ استقلال رای، از مواضع حقوقی خود دفاع می کنند، حتی اگر بر خلاف مواضع دولت متبوع شان باشد.
اعضای برخی از سازمان ها، نمایندگان دولت نبوده، بلکه نماینده (مردم) هستند؛ مانند نمایندگان پارلمان اروپا
ب- تصویب سند تاسیس:
لازمه تشکیل یک سازمان بین المللی، علاوه بر اجتماع دولتها، تصویب سند تاسیس تحت هر نام توسط اعضاء است(میثاق،منشور، اساسنامه و غیره). هرگونه تجمع دولتها بدون تصویب سند تاسیس نمی تواند منجر به تشکیل یک سازمان بین المللی شود، در غیر این صورت تجمع گروهی از دولتها بدون تصویب اساسنامه نظیر کنفرانس های بین المللی خواهد بود که برای مدت معین و موضوع مشخص تشکیل و پس از تبادل نظر شرکت کنندگان خاتمه می یابد.
تصویب سند تاسیس منجر به دو امر می شود:
اعلام موجودیت سازمان
احراز شخصیت حقوقی و بین المللی
۱- اعلام موجودیت سازمان
تاسیس سازمان های بین المللی ضرورتا در پی انعقاد معاهدات چندجانبه صورت می گیرد به طوری که می توان گفت«حقوق معاهدات» بخش مهمی از حقوق سازمان های بین المللی را تشکیل می دهد لذا تصویب سند تاسیس از ضروریات اولیه تشکیل سازمان های بین المللی است و بدون تصویب، سند تاسیس لازم الاجرا نخواهد بود. ^[۲۲]
البته نحوه تصویب سند تاسیس در هریک سازمان های بین المللی متفاوت است. در برخی از سازمانها، سند تاسیس با تصویب تعداد محدودی از دولتها، یا با اکثریت دولتها و یا با تصویب کلیه دولتها لازم الاجرا می شود. در مواردی نیز با تصویب چند کشور خاص همراه با اکثریت دولتها لازم الاجرا می شود. ^[۲۳]
منشور سازمان ملل شرط لازم الاجرا شدن منشور را تصویب کلیه اعضای دایمی شورای امنیت (کشورهای خاص) و اکثریت دولت ها می داند. ^[۲۴]
یکی دیگر از سازمان هایی که شیوه کشورهای خاص را اتخاذ کرده، آژانس بین المللی انرژی اتمی است که شرط لازم الاجرا شدن اساسنامه را به تصویب تعداد محدودی از دولتها به ویژه برخی از دولتهای خاص (دولت های هسته ای) می داند. ^[۲۵]
۲- احراز شخصیت حقوقی و بین المللی:
تصویب اساسنامه به سازمان بین المللی شخصیت حقوقی بخشیده و آن را از حقوق و تکالیف خاصی برخوردار می کند. شخصیت حقوقی به سازمان ها استقلال داده و آن ها را از دولت های بوجود آورنده آن متمایز می سازد.
سازمان های بین المللی در قبال اعمال و اقدامات خود مسئول و از لحاظ بودجه، اموال، کارکنان و غیره از دولت های عضو مستقل می باشند. ^[۲۶]
گفتار چهارم:
عضویت در سازمان های بین المللی
حق عضویت در سازمان های بین المللی اصولا به دولتها تعلق دارد و سایر موجودیت ها از چنین حقی به طور استثنایی و ناقص استفاده می کنند. موجودیت هایی چون«نهضت های آزادی بخش» می توانند از حق عضویت محدود برخوردار شوند.
این موجودیت ها با انعقاد موافقت نامه ای به نام «موافقت نامه مشارکت» به عضویت ناظر یک سازمان بین المللی در می آیند. اعضای ناظر یک سازمان بین المللی صرفا حق مشارکت در مذاکرات مطرح شده در سازمان را داشته و دارای حق شرکت در رای گیری نیستند.
اعضای ناظر می توانند در مواردی «دولت ها» باشند، بعنوان مثال: دولت سوئیس تا پیش از عضویت در سازمان ملل متحد به عنوان «عضو ناظر» پذیرفته شده بود. ^[۲۷] علاوه بر دولتهای فوق، سازمان های بین المللی متعددی به عنوان عضو ناظر در سازمان ملل متحد شناخته می شوند؛ مانند: شورای اروپا، اینترپل(پلیس بین لملل)، سازمان دولت های آمریکایی، دیوان دائمی داوری، بانک توسعه آفریقایی و. . . که برخی از این سازمان ها دارای جایگاه دائمی در سازمان ملل و در جلسات و گروه های کاری سازمان مذکور شرکت می کنند. ^[۲۸]
عضویت در سازمان های بین المللی می تواند بدون قید و شرط باشد و یا در برخی موارد احراز برخی شرایط می تواند ضروری و الزامی تشخیص داده شود و یا در برخی اوقات با رعایت تشریفات خاصی باشند مانند دعوت سازمان از دولت خاص و یا تائید دولت از سوی یکی از ارکان سازمان، انعقاد عهدنامه خاص و یا این که یک شرط اساسی مانند رعایت حقوق بشر یا اجرای دموکراسی و یا وضعیت مطلوب اقتصادی برای عضویت در یک سازمان در نظر گرفته شود.
در خصوص سازمان هایی که ساختار منسجم و بسته ای دارند معمولا شرایط به کشورهای عضو تحمیل می شود در این قبیل از سازمان ها، ترکیب ارکان و شیوه رای دادن به نحوی تنظیم می شود که تعادل بین اعضا حفظ شود. ^[۲۹]
گفتار پنجم:
مزایا و مصونیت های سازمان های بین المللی^[۳۰]
الف: تعریف مزایا و مصونیت:
مصونیت عبارت از حقی است که به موجب قانون، دارندگان آن نسبت به کلیه اعمالی که در اجرای وظایف خود انجام می دهند از تعقیب جزایی، مدنی و اداری در امان باشند.
مزایا اعطای امتیازاتی است که سایر مردم حق استفاده از آن را ندارند.

۱-Mcpابزار جدیدی در درک واکنش های اتیلن در گیاه است. این ماده بازدارنده فعالیت اتیلن است و در دما و فشار استاندارد گازی شکل بوده و فرمول شیمیایی آنC4H6می باشد کارآیی این ترکیب ۱۰ برابر اتیلن و در غلظت های کمتر تأثیر گذارتراست(چمنی، ۱۳۸۴).
۱-Mcp برگ های گیاهان (گل های بریدنی) را در وضعیت خوبی نگه داشته و با افت درصد کاهش وزن آن ها و پیش گیری از آسیب به کلروفیل و کربوهیدرات ها، مانع کاهش وزن خشک آن ها شده و افز ایش عمر گلجایی آن ها را به دنبال دارد(هوبر و همکاران، ۲۰۰۳)
براساس تحقیقات انجام شده ، افزایش غلظت کلسیم در محلول غذایی مورد استفاده برای پرورش گل رز منجر به افزایش غلظت کلسیم و هم چنین بهبود ویژگی های پس از برداشت آن می شود(استارکی و پدرسون، ۱۹۹۷).

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

با تغذیه برگی کلرید کلسیم و با تغذیه برگی سولفات کلسیم در مرحله قبل از برداشت، افزایش ماندگاری گل رز را گزارش شده است. حتی اضافه کردن کلسیم به آب گلدان های حاوی گل در مرحله پس از برداشت منجر به افزایش ماندگاری و باز شدن غنچه های گل در گل های بریده رز شده است.به نظر می رسد تغذیه برگی کلسیم در مراحل نزدیک به زمان برداشت بتواند در بهبود شاخص های کیفی گل رز مؤثر باشد(میشل زاک و همکاران،۱۹۸۹).
محلول پاشی کلسیم نقش مهمی در افزایش ماندگاری گل رز و بهبود کیفیت نگه داری آن دارد که مطابق باتحقیقات سایر محققین می باشد(مهران و همکاران ،۲۰۰۸).
با مصرف کلرورکلسیم موجب افزایش تورژسانس گلبرگ ها و طول عمرگل ها دررز رقم مرسدس ونیز موجب تحریک وتشویق بازشدن غنچه های گل گردید(فلاحی و همکاران،۱۹۹۷).
بهترین تیمار برای افزایش ماندگاری رزها دو درصد ساکارز به همراه۳۰۰ میلی گرم کلرور کلسیم در محلول نگهدارنده می باشد(مرتضوی وهمکاران، ۲۰۰۷).
اثر تیوسولفات نقره و نیترات نقره را روی ماندگاری گل بریده مریم رقم گل درشت محلات بررسی کردند و مشاهده کردند که تیوسولفات نقره در غلظت های ۴%، ۸%، ۲/۱ میلی مولار و نیترات نقره در غلظت های ۵۰ و ۱۰۰ و ۱۵۰ میلی گرم در لیتر به ترتیب موجب سوختگی شدید گلچه ها و پژمردگی گلچه ها و خم شدن انتهای ساقه شدند و عمر و ماندگاری را کاهش دادند(جوکار و همکاران،۱۳۷۸).
یون نقره در نیترات نقره به عنوان یک باکتری کش عمل کرده و باعث افزایش عمر گل‌های شاخه بریده می‌شوند(هالوی و همکاران، ۱۹۷۹).
نیترات نقره موجب افزایش ماندگاری گل‌های شاخه بریده مریم شد ولی در این محلول عطر گل کم بود(آنجوم و همکاران، ۲۰۰۱).
قندها بر بقای ساختمان غشای سلولی گلبرگ های رز موثر بوده و با بکارگیری ساکارز و مواد مشابه از تخریب غشای سلولی و بافت ها ممانعت می شود(هوانگ وهمکاران، .(۲۰۰۲
تغییرات اسمتیک در گلبرگ ها همیشه بیشتر از شاخ وبرگ های همان ساقه می باشد و تیمارکلسیم درمحلول محافظ برای گل شاخه بریده موجب افزایش طول عمر گلدانی آن می گردد(کانوی، ۱۹۸۷).
بیش از ۶۰ درصد کلسیم در دیواره سلول ها تجمع پیدا کرده و دراستحکام آن نقش اساسی دارد . کلسیم با تاثیربرمکانیسم باز و بسته شدن روزنه ها بر کاهش تبخیر و تعرق کمک کرده ، و در نهایت موجب کاهش پژمردگی گلبرگ ها می شود . با مصرف کلرورکلسیم موجب افزایش تورژسانس گلبرگ ها و طول عمرگل ها دررز رقم مرسدس ونیز موجب تحریک وبازشدن غنچه های گل گردید)فلاحی و همکاران، ۱۹۹۷).
در آزمایشی اثرکربوهیدرات و وضعیت آب در طول عمر گل بریده رز مورد مطالعه قرار گرفت نتایج آن ها نشان داد گل هایی که در محلول حاوی ساکارز وباکتری کش قرار داشتند، در مقایسه با شاهد، ماندگاری بیشتری نشان دادند . آن ها علت کمی عمر را گرفتگی آوندهای در پایین ساقه گزارش کردند(وان دوورن و همکاران، ۲۰۰۰).
بهترین تیمار برای افزایش ماندگاری رزها دو درصد ساکارز به همراه ۳۰۰ میلی گرم کلرور کلسیم در محلول نگهدارنده می باشد )مرتضوی و همکاران ، ۲۰۰۷).
طی آزمایشی بر روی رز رقم سنا نتیجه گرفتند که ساکارز به همراه سولفات آلومینیوم موجب افزایش ماندگاری و طول عمر گل بریده شد(رضوانی پور، ۲۰۰۹).
پیش تیمار ساکارز و سپس محلول نگهدارنده ساکارز و HQc باعث افزایش عمر و ماندگاریی گل مریم شد(ویلکینز، ۱۹۷۳).
آلومینیم سولفات در ترکیب با ساکارز کیفیت و عمر پس از برداشت گل‌های پیازی را به وسیله افزایش جذب محلول، نگهداری بهتر میزان آب و وزن بیشتر برای دوره طولانی تر افزایش می‌دهد(اژیملتی و همکاران، ۲۰۰۷).
با بررسی اثرات سالیسلیک اسید به این نتیجه رسیدند که سالیسلیک اسید اثر باز دارندگی بر روی تولید اتیلن دارد(نواک و رودنیکی، ۱۹۹۰).
بررسی اثرات سالیسلیک اسید بر روی گل رز نشان داد که تیمار گل‌های رز با سالیسلیک اسید باعث کاهش بیماری های پس از برداشت و افزایش عمر پس از برداشت گل‌های بریده رز می‌شود( دی کاپدویلا و همکاران،۲۰۰۳).
با بررسی اثرات سالیسلیک اسید بر روی کلزا به این نتیجه رسیدند که استعمال سالیسلیک اسید باعث کاهش مقدار مالون دی آلدئید و افزایش مقدار رنگیزه ها و افزایش قندهای احیا کننده می‌شود(گوی و همکاران، ۱۹۹۲).
کاربرد سالیسلیک اسید در غلظت ۵/۱ میلی مول سبب افزایش عمر و ماندگاری گل داوودی می‌شود(زمانی، ۱۳۸۸).
تیمار ۵ سولفوسالسیک اسید را روی گلایول انجام دادند و به این نتیجه رسیدند که این تیمار باعث افزایش پایداری غشاء، فعال شدن SOD و کاهش ROS ها می‌شود و همچنین سرعت تنفس را کاهش می‌دهد(اژیملتی و همکاران، ۲۰۰۷).
با بررسی اثرات سالیسلیک اسید بر روی پلی آمین ها به این نتیجه رسیدند که استفاده از سالیسلیک اسید باعث می‌شود که روی پلی آمین ها تاثر گذاشته شود و غشا را در برابر آسیب حفظ شود( کلسیگ و مالامی، ۱۹۹۴).
یون نقره به واسطه متحرک بودن و اثرات ضد اتیلنی می تواند باعث افزایش عمر گل‌های بریده شود( نواک و رودنیکی، ۱۹۹۰).
سنبله‌های گل مریم را با ترکیباتی مانند CaCl2.2H2O، SN، اسید آسکوربیک و Tri –Mitox Forte (قارچ‌کش) در غلظت های مختلف، تیمار کردند. نتایج نشان داد که ترکیب تیماری CaCl2.2H2O در غلظت های ppm1250 - 750 و قارچ‌کش در غلظت ppm1500 کمترین میزان پژمردگی را نشان دادند(آنجوم و همکاران، ۲۰۰۱).

فصل سوم: مواد و روش­ها

۱-۳-محل انجام آزمایش
این طرح به منظور افزایش کیفیت و دوام عمر گل بریده رز در شهرستان دامغان اجرا گردید. گل های رز مورد آزمایش از نوع رقم هلندی واریته آنجلینا و دولس ویتا از گلخانه رز مستقر در پاکدشت از توابع تهران تهیه و سپس به آزمایشگاه دانشکده کشاورزی دانشگاه ازاد اسلامی واحد دامغان منتقل شد که دمای هوای آزمایشگاه در طی دوره آزمایش بین۲۰-۲۲ درجه سانتی گراد بوده است.
۲-۳-موقعیت جغرافیایی استان سمنان
این استان با وسعتی برابر ۶۷۶/۹۶۸۱۵ کیلومتر مربع، ۸/۵ درصد از مساحت کشور را به خود اختصاص داده است و از این حیث ششمین استان کشور بوده و مساحت آن حدود چهار برابر استان تهران می­باشد. این استان از ۳۴ درجه و ۱۳ دقیقه تا ۳۷ درجه و ۲۰ دقیقه عرض شمالی و از ۵۱ درجه و ۵۱ دقیقه تا ۵۷ درجه و ۳ دقیقه طول شرقی (جدول شماره) با مرکزیت شهرستان سمنان از جانب شمال به استان مازندران، از جنوب به استان اصفهان، از شرق به استان خراسان و از مغرب به استان تهران محدود است. دارای چهار شهرستان، دوازده بخش، شانزده شهر و بیست و هشت دهستان می­باشد.
۳-۳-موقعیت جغرافیایی شهرستان دامغان و حومه آن
شهرستان دامغان با مساحت ۱۴۰۲۷ کیلومتر مربع از سوی شمال به کوه­های البرز و استان­های مازندران و گلستان، از طرف مشرق به شهرستان شاهرود، از طرف جنوب به دشت کویر مرکزی ایران و استان اصفهان و از طرف غرب به شهرستان سمنان منتهی می­ شود.
حداقل طول شرقی جغرافیایی شهرستان دامغان ۵۳ درجه و ۴۲ دقیقه و حداقل عرض شمال جغرافیایی آن ۳۴ درجه و ۱۵ دقیقه و ارتفاع شهرستان از سطح دریا در کنار ایستگاه هواشناسی ۴/۱۱۵۵ متر است. از نظر آب و هوا این شهرستان به دلیل وزش بادهای شمالی و بارندگی نواحی گرگان و مازندران، زمستان­های سرد و تابستان­های معتدل دارد. دمای متوسط این شهرستان در سال ۱۳۸۹، ۸۱/۱۷ درجه سانتیگراد و بر اساس آمار ده ساله ایستگاه هواشناسی متوسط بارندگی سالیانه شهرستان دامغان ۱۲۰ میلیمتر در سال گزارش شده است (آمارنامه کشاورزی، ۱۳۸۹).
۴-۳-مواد مورد استفاده در پژوهش
گل شاخه بریده رقم هیبرید چای، واریته های آنجلینا و دولس ویتا.مواد شیمیایی شامل:متیل سیکلو پروپان، نیترات نقره و کلرید کلسیم.
۵-۳- طرح آزمایشی و نحوه اجرا
این آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار در زمایشگاه دانشگاه ازاد اسلامی واحد دامغان در سال ۱۳۹۲ اجرا گردید.
فاکتور اول دو واریته انجلینا ودولس ویتا ،فاکتور دوم متیل سیکلو پروپان(۱-mcp)،با غلظت (۱۰ میلی لیتر) ،نیترات نقره(AGNO3) با غلظت (۳۰۰ میلی گرم بر لیتر) ،کلرید کلسیم(Cacl2) با غلظت (۵ گرم بر لیتر) و فاکتور سوم زمان بر روی گل رز رقم هلندی واریته های انجلینا و دولس ویتا به منظور افزایش کیفیت و دوام عمر گل رز، انجام شد. در طی آزمایش گل ها در آزمایشگاه در دمای بین (۲۰-۲۲درجه سانتی گراد ) قرار گرفتندو داده ها ی حاصل از ازمایش توسط نرم افزار اماری SAS تجزیه واریانس گردید.و مقایسه میانگین ها توسط آزمون چند دامنه دانکن در سطح ۵% مورد مقایسه قرار گرفت و همچنین ضریب همبستگی بین صفات توسط ضریب همبستگی پیرسون تعیین گردید.
صفات مورد اندازه گیری:
اندازه گیری وزن تر گل هـا
۲-اندازه گیری در صد باز شدن گل ها
۳-اندازه گیری پتانسیل اب در گلبرگ
۴-اندازه گیری در صد پژمردگی گل ها
۵-اندازه گیری وزن خشک گل ها
۶-اندازه گیری سطح برگ
۶-۳- اجرای طرح
قبل از اعمال تیمارها، عملیات زیر بر روی تک‌ تک گل ها انجام شد:
۱ـ طول ساقه گل ها به اندازه cm24 بریده شدند، ۲ـ واریته ها به طور جداگانه از شماره ۹۶ـ۱ شماره‌گذاری شدند، ۳ـ وزن گل ها بر حسب گرم اندازه‌گیری و بعنوان وزن‌ تر یادداشت شد و ۴ـ قطر گل ها بر حسب میلی متر بوسیله کولیس دیجیتالی مارک CRW ساخت کشور المان با دقت ۰۱/۰ اندازه‌گیری و به عنوان قطر اولیه یادداشت شد.
سپس واریته های آنجلینا و دولس ویتا هر کدام به طور جداگانه با سه تکرار بوسیله ترکیباتی شامل مواد زیر، تیمار شدند:
۱-آب (شاهد)

« من تا روزی که پادشاه ایران و بابل و کشورهای جهات اربعه هستم، نخواهم گذاشت، کسی به دیگری ظلم کند و اگر شخصی مظلوم واقع شد، من حق وی را از ظالم خواهم گرفت و به او خواهم داد و ستمگر را مجازات خواهم کرد.»
در « اعلامیه جهانی حقوق بشر» آمده است: .
« احدی را نمی‌توان تحت شکنجه یا مجازات یا رفتاری قرار داد که ظالمانه یا خلاف انسانیت و شئون انسانی یا موهن باشد.»^[۳۰]
در « کنوانسیون اروپایی حمایت از حقوق بشر و آزادی­های اساسی» آمده است:
« هیچ­کس نباید شکنجه‌ شده یا در معرض رفتارها و مجازات‌‌های غیرانسانی یا تحقیرآمیز قرار گیرد.»^[۳۱]
« میثاق بین ­المللی حقوق مدنی و سیاسی»:
« هیچ­کس نباید در معرض شکنجه یا رفتار تحقیرآمیز و مجازات غیر انسانی و وحشیانه قرار گیرد. بویژه کسی را نباید بدون رضایت آزادانه­اش در معرض آزمایشات پزشکی و علمی قرار داد.»^[۳۲]
در «منشور آفریقایی حقوق بشر و ملت­ها» هم به ممنوعیت شکنجه و اعمال غیرانسانی پرداخته شده است:
« هر فردی باید حق احترام به حیثیت ذاتی انسان و به رسمیت شناختن جایگاه قانونی خود را داشته باشد. همه اشکال بهره­کشی و تخریب انسان، به خصوص برده­داری، تجارت برده، شکنجه، اعمال بی­رحمانه، مجازات و رفتارهای غیر­انسانی یا اهانت آمیز، ممنوع است.»^[۳۳]
در «اعلامیه حمایت از کلیه اشخاص در برابر شکنجه و سایر رفتار یا مجازات‌های بی‌رحمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز» آمده است:
«هر عمل از شکنجه یا سایر رفتارهای بی رحمانه، غیر انسانی یا اهانت به کرامت انسانی جرم محسوب می­ شود و باید به عنوان یک محرومیت از اهداف منشور سازمان ملل متحد و به عنوان تخطی از حقوق بشر و آزادی­های اساسی در اعلامیه جهانی حقوق بشر اعلان گردد.»^[۳۴]
ماده سوم «پیمان­نامه منع و مجازات شکنجه در قاره آمریکا» حتی کارمندان دولت و افرادی را که می­توانستند مانع از شکنجه شوند ولی در جلوگیری از آن، امتناع کردند هم مقصر و مستحق مجازات می­داند.
کنوانسیون ضد شکنجه و رفتار یا مجازات خشن، غیرانسانی یا تحقیرکننده، که معتبرترین سند بین ­المللی در این مورد می‌باشد؛ شکنجه را ( همان طوری که در بالا ذکر شد) این‌گونه تعریف کرده است:
«هر عمل عمدی که بر اثر آن درد یا رنج شدید جسمی یا روحی علیه فردی به منظور کسب اطلاعات یا گرفتن اقرار از او و یا شخص سوم اعمال می­ شود، شکنجه نام دارد. همچنین مجازات فردی به عنوان عملی که او یا شخص سوم انجام داده است و یا احتمال می رود که انجام دهد، با تهدید و اجبار و بر مبنای تبعیض از هر نوع و هنگامی­که وارد شدن این درد و رنج و یا به تحریک و ترغیب و یا با رضایت و عدم مخالفت مامور دولتی و یا هر صاحب مقام دیگر، انجام گیرد شکنجه تلقی می­ شود. درد و رنجی که بطور ذاتی یا به طور تبعی لازم مجازات قانونی است، شامل این کنوانسیون نمی­ شود.»
علاوه بر اسناد مذکور،‌ اسناد بین ­المللی در رابطه با حقوق زنان وجود دارد که عبارتند از: اعلامیه حذف خشونت علیه زنان (۱۹۹۴)، کنوانسیون رفع کلیه اشکال تبعیض علیه زنان (۱۹۷۹)، پروتکل اختیاری کنوانسیون حذف کلیه اشکال تبعیض علیه زنان (۱۹۹۹) و اعلامیه حمایت از زنان و کودکان در شرایط اضطراری و مناقشه مسلحانه (۱۹۷۴).
در اعلامیه حذف خشونت علیه زنان، تعریف دقیقی از خشونت قید شده است که البته خشونت را از مصادیق شکنجه ذکر کرده است:
«ماده ۱
در این اعلامیه، عبارت «خشونت علیه زنان» به معنی هر عمل خشونت‌آمیز بر اساس جنس است که به آسیب یا رنجاندن جسمی، جنسی، یا روانی زنان منجر بشود، یا احتمال می رود که منجر شود، از جمله تهدیدات یا اعمال مشابه، اجبار یا محروم کردن مستبدانه زنان از آزادی، که در منظر عموم یا در خلوت زندگی خصوصی انجام شود.
ماده۲
تعبیر خشونت علیه زنان باید شامل موارد زیر، اما نه محدود به این موارد، باشد:
(آ) خشونت جسمی، جنسی و روانی که در خانواده اتفاق می‌افتد، از جمله کتک زدن، آزار جنسی دختربچه­ها در خانه، خشونت مربوط به جهیزیه، تجاوز توسط شوهر، ختنه زنان و دیگر رسوم عملی که به زنان آسیب می‌رساند، خشونت در رابطه بدون ازدواج و خشونت مربوط به استثمار زنان،
(ب) خشونت جسمی، جنسی و روانی که در جامعه عمومی اتفاق می‌افتد، از جمله تجاوز، سوءاستفاده جنسی، آزار جنسی و ارعاب در محیط کار، در مراکز آموزشی و جاهای دیگر، قاچاق زنان و تن فروشی اجباری،
(پ) خشونت جسمی، جنسی و روانی، در هر جایی، که توسط دولت انجام شود یا نادیده گرفته شود.
ماده ۳
زنان به طور برابر حق برخورداری و حفظ همه حقوق بشر و آزادی­های اساسی در عرصه‌های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، مدنی، و همه عرصه‌های دیگر را دارند. این حقوق از جمله شامل موارد زیر است:
(آ)حق زندگی (ب)حق برابری (پ) حق آزادی و امنیت شخصی (ت)حق حمایت بالسویه قانون (ث) حق آزادی از همه اشکال تبعیض (ج)حق بهره‌وری از بالاترین میزان ممکن سلامت جسمی و روانی (چ) حق شرایط عادلانه و رضایت‌بخش برای کار (ح) حق اینکه فرد مورد شکنجه یا دیگر مجازات یا رفتار خشن، غیرانسانی و تحقیرآمیز واقع نشود.»

( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

در کنوانسیون رفع کلیه تبعیض علیه زنان آمده است:
« عبارت تبعیض علیه زنان، به معنی قائل شدن به هرگونه تمایز، استثناء یا محدودیت (محرومیت) بر اساس جنسیتی است که به­منظور خدشه­دار کردن و یا بی اثر نمودن رسمیت و شناسائی، بهره­مندی یا اعمالی که به­وسیله زنان انجام می­گیرد، صرف­نظر از وضعیت تاهل آنها و بر مبنای برابری حقوق انسانی مردان و زنان و آزادی­های اساسی در زمینه ­های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، مدنی و یا هر زمینه دیگر اطلاق می­گردد.»^[۳۵]

۲-۵-۱- قطعنامه سازمان ملل متحد علیه اعمال شکنجه^[۳۶]

سازمان ملل متحد در قطعنامه‌ای در سال ۱۹۸۷ انجام هر گونه اذیت، آزار و رفتار غیرانسانی و بشری در کره زمین را محکوم کرد و در قطعنامه‌ای با همین نام، خواستار پیوستن کشورهای جهان به معاهده منع شکنجه (UNCAT) و مجازات و پیگیری عوامل شکنجه (مخصوصاً شکنجه‌های دولتی) در سرتاسر دنیا شد که منجر به ایجاد کنوانسیون منع شکنجه سازمان ملل متحد که مشتمل بر یک مقدمه و ۳۳ ماده است، گردید که طی قطعنامه­ای در ۱۰ دسامبر ۱۹۸۴ به تصویب مجمع عمومی سازمان ملل متحد رسید و در ۲۶ ژوئن ۱۹۸۷ قدرت اجرایی یافت. تا ۳۱ دسامبر ۱۹۹۵، تعداد ۲۹ کشور به این کنوانسیون پیوستند.^[۳۷] اما در اواخر دهه ۱۹۹۰ میلادی این تعداد به ۱۰۷ کشور افزایش یافت. مقاوله‌‌نامه اختیاری کنوانسیون مذکور که در تاریخ ۱۸ دسامبر سال ۲۰۰۲ میلادی توسط مجمع عمومی سازمان ملل متحد تصویب شد، فقط برای دولی که طرف پیمان‌نامه هستند، مفتوح است.
ماده یک کنوانسیون منع شکنجه اشعار می‌دارد: «شکنجه از نظر این کنوانسیون به هر عمل عمدی که بر اثر آن درد یا رنج شدید جسمی یا روحی علیه شخصی با هدف کسب اطلاعات یا گرفتن اقرار از او یا از شخص ثالث اعمال شود، اطلاق می‌گردد. همچنین، تنبیه کردن شخصی به خاطر عملی که او و یا شخص ثالث انجام داده یا احتمال می‌رود انجام دهد یا تهدید یا اجبار او یا شخص ثالث و نیز تنبیه شخص به هر دلیلی در مبنای تبعیض از هر نوع آن، شکنجه تلقی می‌شود.» البته همین ماده اضافه می‌کند که «رنج و دردی که به طور ذاتی یا تبعی لازمه مجازات‌های قانونی است، شکنجه محسوب نمی‌شود.» بند ۲ ماده ۲ این کنوانسیون نیز وضعیت‌های استثنایی و فوق‌العاده مانند جنگ، بی‌ثباتی سیاسی داخلی و هرگونه وضع اضطراری دیگر و همچنین، دستور مقام مافوق را توجیه‌کننده شکنجه ندانسته و شکنجه‌گران را مسئول اعمال خود تلقی کرده است.
از دیگر مواردی که در این کنوانسیون وجود دارد می‌توان به مسائلی مانند ایجاد امکانات لازم برای طرح شکایت از سوی قربانیان شکنجه، تکلیف دولت‌ها به تعقیب و محاکمه مرتکبین شکنجه، بی‌اثر بودن اقرار ناشی از شکنجه، جبران خسارت قربانیان شکنجه از سوی دولت، جرم‌انگاری اعمالی که شکنجه تلقی می‌شوند و آموزش لازم به کارکنان زندان‌ها برای آشنایی با ممنوعیت شکنجه اشاره کرد.

۲-۵-۲- رویکرد قوانین جمهوری اسلامی ایران درمورد منع شکنجه

در اصل ۳۸ قانون اساسی ایران آمده است:‌ «هر گونه‏ شکنجه‏ برای‏ گرفتن‏ اقرار و یا کسب‏ اطلاع‏ ممنوع است. ‏اجبار شخص‏ به‏ شهادت، اقرار یا سوگند، مجاز نیست‏ و چنین‏ شهادت‏ و اقرار و سوگندی‏ فاقد ارزش‏ و اعتبار است. متخلف‏ از این‏ اصل‏ طبق‏ قانون‏ مجازات‏ می‌شود.» مطابق ماده ۵۷۰ قانون مجازات اسلامی قدیم «هر یک از مقامات و مأمورین دولتی که برخلاف قانون، آزادی شخصی افراد ملت را سلب کند یا آنان را از حقوق مقرر در قانون اساسی محروم کند علاوه بر انفصال از خدمت و محرومیت ‌سه تا پنج سال از مشاغل دولتی به حبس از ۲ ماه تا سه سال ‌محکوم خواهد شد.» همچنین ماده ۵۷۸ قانون مذکور «هر یک از مستخدمین و مأمورین قضایی یا غیر قضایی ‌دولتی برای اینکه متهمی‌ را مجبور به اقرار کند او را اذیت و آزار بدنی نماید علاوه بر قصاص با پرداخت دیه حسب مورد به حبس از شش ماه تا سه سال محکوم می‌گردد و چنانچه کسی در این ‌خصوص دستور داده باشد فقط دستوردهنده به مجازات حبس‌ مذکور محکوم خواهد شد و اگر متهم به واسطه اذیت و آزار فوت کند مباشر مجازات قاتل و آمر مجازات آمر قتل را خواهد داشت.» آیین‌نامه قانونی و مقررات اجرایی سازمان زندان‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور نیز در این زمینه می‌گوید: «تندخویی، دشنام، ادای الفاظ رکیک یا تنبیه بدنی زندانی و تنبیهات خشن و مشقت‌بار در زندان‌ها به کلی ممنوع است.» هم­چنین برای جبران خسارت وارده ناشی از شکنجه نیز می‌توان به ماده یک قانون مسئولیت مدنی قدیم استناد کرد که در آن تصریح شده است: «هرکس بدون مجوز قانونی عمداً یا در نتیجه بی‌احتیاطی به جان یا سلامتی یا مال یا آزادی یا حیثیت یا شهرت تجاری یا هر حق دیگری که به موجب قانون برای افراد ایجاد گردیده لطمه‌ای وارد نماید که موجب ضرر مادی یا معنوی دیگری شود مسئول جبران خسارت ناشی از عمل خود می‌باشد.»

۲-۶- لزوم بررسی شکنجه علیه زنان

« با توجه به اعتقاد راسخ به اصول پایه‌ای حقوق بشر و احترام به ارزش ذاتی و برابری خدشه‌ناپذیر حقوق مردان و زنان»^[۳۸]
« با توجه به اصل قابل‌قبول نبودن تبعیض و این مسئله که تمام افراد بشر آزاد و برابر به دنیا می‌آیند و همه از کلیه حقوق و آزادی­هایی که در آن بیان شده است بدون هیچ‌گونه تمایزی از جمله تمایز در جنسیت برخوردار می­باشند»^[۳۹]
« با توجه به اینکه دولت‌های عضو میثاق‌های بین ­المللی حقوق بشر، متعهد شده‌اند که حقوق برابر مردان و زنان را در بهره‌مندی از کلیه امور اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، مدنی و سیاسی تضمین نمایند،
با در نظر گرفتن میثاق‌های بین ­المللی تحت­نظر سازمان ملل و نمایندگی­های تخصصی جهت ترویج و پیشرفت حقوق برابر مردان و زنان،
با توجه به قطعنامه‌ها، اعلامیه‌ها و توصیه‌هایی که بوسیله سازمان ملل و نمایندگی­های تخصصی جهت ترویج و پیشرفت برابری حقوق مردان با زنان، تصویب شده است،
با نگرانی از اینکه علیرغم اسناد گوناگون و فراوان، هنوز ادامه تبعیض‌ها علیه زنان وجود دارد.
با تذکر و یادآوری به اینکه تبعیض علیه زنان، نقض اصول برابری حقوق و احترام به شخصیت انسانی می‌باشد و (این تبعیض‌ها) مانعی است برای شرکت زنان در شرایط مساوی با مردان در زندگی سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی کشورهای آنان و نیز از رشد سعادت جامعه و خانواده جلوگیری می­ کند و باعث بوجود آوردن مشکلات بیشتر برای توسعه و قابلیت‌های زنان جهت خدمت به کشور خودشان و (جامعه) بشری می­ شود،
با در نظر گرفتن اینکه زنان در مواقع فقر حداقل دسترسی را به مواد غذایی، بهداشت، تحصیل، آموزش، فرصت‌های اشتغال و دیگر نیازمندی‌ها دارند،
با اعتقاد به ایجاد نظم نوین اقتصاد بین ­المللی مبنی بر برابری و عدالت که کمک مهمی در جهت ترویج و پیشرفت برابری بین مردان و زنان است،
با تاکید به ریشه­کن کردن آپارتاید در اشکال گوناگون آن مانند نژادپرستی، تبعیض نژادی، بهره‌برداری (استعمار) و بهره‌برداری جدید (استعمار نو)، تجاوز، اشغال، سلطه خارجی و دخالت در امور داخلی کشورها که لازمه تحقق کامل حقوق مردان و زنان می­باشد،
با تاکید بر تقویت صلح و امنیت بین ­المللی، تنش‌زدایی بین ­المللی، همکاری متقابل میان تمام دولت‌ها، صرف‌نظر از نظام‌های اجتماعی و اقتصادی آن‌ها، خلع سلاح اتمی تحت نظارت مستقیم و موثر کنترل بین ­المللی، (هم­چنین) با تاکید بر اصول عدالت، برابری و منافع متقابل در روابط میان دولت‌ها و درک حقوق مردم تحت سلطه استعمار و بیگانه و اشغال خارجی برای حق تعیین سرنوشت و استقلال و نیز احترام به حاکمیت ملی و تمامیت ارضی که باعث پیشبرد روند توسعه اجتماعی و در نتیجه کمک به دستیابی کامل برابری بین مردان و زنان خواهد بود،
با اعتقاد به اینکه پیشرفت و توسعه تمام و کمال یک کشور، رفاه جهانی و علت (برقراری صلح)، لازمه حداکثر شرکت زنان در تمام زمینه‌ها و در شرایط مساوی آن‌ها با مردان است،
با یادآوری اینکه سهم عمده زنان در رفاه خانواده و پیشرفت جامعه و اهمیت (نقش) اجتماعی مادر و نقش والدین در خانواده و تربیت و رشد کودکان تا به حال به طور کامل شناخته نشده است،
با توجه به اینکه نقش زنان در تولیدمثل نباید بر اساس تبعیض قرار گیرد بلکه تربیت و رشد کودکان مستلزم یک توافق در مسئولیت بین مردان و زنان در (خانواده) و همین طور در جامعه است،

- به ما کمک می‌کنند که داده‌های مرتبط با یک سازمان را تفسیر کنیم.
- به ما کمک می‌کند که به یک زیان مشترک و واضح در مورد سازمان دست‌یابیم.
مدل‌ها یک‌رویه سیستماتیک برای جمع‌ آوری داده‌ها از یک سازمان و درک و طبقه‌بندی داده‌ها ارائه می‌دهند. مدل‌ها اغلب متغیرهای مهم سازمان را که بر اساس تحقیقات قبلی وجود آن تأییدشده است را شناسایی می‌کنند. مدل‌ها همچنین ماهیت روابط درونی بین این متغیرهای کلیدی را نشان می‌دهند. در صورت عدم وجود یک مدل برای جمع‌ آوری داده‌ها و تفسیر این داده‌ها یک آسیب‌شناس لازم است که مدل‌هایی را در ذهن خود بسازد، زیرا یک مدل ذهنی به فرایند تشخیص کمک خواهد کرد و همچنین موجب مشخص شدن شکل و ترکیب سازمان می‌شود و میزان زیادی از اطلاعات را به‌منظور تجزیه‌وتحلیل ارائه می‌دهد.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

بورک^[۵۵] به آسیب شناسان سازمانی در مورد طرفداری همراه با تعصب از یک مدل هشدار می‌دهد، زیرا آن مدل ممکن است برای سازمان مناسب نباشد (هوارد^[۵۶]،۱۹۹۴) او خاطرنشان می‌کند این امکان وجود دارد که انتخاب یک مدل خاص، افراد را در کار خود محدود نماید.
آسیب‌شناسی سازمانی اغلب به‌عنوان حساس‌ترین جزء استقرار نظام ارتباطی اثربخش تلقی می‌گردد. یکی از مهم‌ترین اقداماتی که شرکت‌ها و سازمان‌های موفق برای بهبود نظام ارتباطی سازمان خود انجام می‌دهند آسیب‌شناسی صحیح و به‌موقع است. آسیب‌شناسی صحیح و به‌موقع، این امکان را به مدیران می‌دهد که همواره از مسائل و مشکلات جاری سازمان خود مطلع باشند و از حاد شدن آن جلوگیری نماید، آسیب‌شناسی سازمانی به‌منظور جمع‌ آوری اطلاعات مناسب و مربوط در مورد مشکلات اساسی سازمان و دلایل آن، تجزیه‌وتحلیل اطلاعات جمع‌ آوری‌شده، نتیجه‌گیری از تحلیل‌های به‌عمل‌آمده و دسته‌بندی مشکلات در دو سطح عمومی و تخصصی و ارائه پیشنهادات در خصوص جهت‌گیری‌های لازم در راستای رفع مشکلات دسته‌بندی‌شده می‌باشد.
وایزبورد^[۵۷] «برای بررسی و شناخت حوزه‌های آسیب‌پذیری و مسئله یابی سازمان‌ها، هفت بعد اهداف، رهبری، ساختار، ارتباطات، سیستم پاداش، مکانیسم هماهنگی، نگرش به تغییر را پیشنهاد نموده است» همچنین میرزایی معتقد است که پدیده سازمان و مدیریت را می‌توان در قالب سه دسته عوامل رفتاری، ساختاری، زمینه‌ای بررسی و تجزیه‌وتحلیل نمود. منظور از عوامل رفتاری، کلیه عوامل مربوط به نیروی انسانی را تشکیل می‌دهد. عوامل ساختاری دربرگیرنده مجموعه روابط منظم حاکم بر اجزای داخلی سازمان که هیکل و بدنه آن را می‌سازند؛ مانند ساختار سازمانی و سرانجام عوامل زمینه‌ای که شامل محیط و شرایط بیرونی که سبب‌ساز عوامل رفتاری و ساختاری هستند. (ناظمی، ۱۳۹۱)
۲-۱۳- فرایند آسیب‌شناسی سازمانی
در این فرایند ابتدا اطلاعات موردنیاز جمع‌ آوری‌شده و سازمان برای تغییر فعالانه آماده و مجهز می‌گردد. هدف اصلی آسیب‌شناسی، تجزیه‌وتحلیل دقیق اطلاعات درزمینه عوامل اصلی سیستم سازمانی همچون ساختار، فناوری، سبک‌ها و روش‌ها می‌باشد تا از این طریق عملکرد سازمانی به‌سوی تحقق بهره‌وری متحول می‌شود. در فرایند آسیب‌شناسی سه عامل مهم به‌عنوان ارکان اساسی محسوب می‌شوند. مدیران با بهره گرفتن از کارگزاران و مشاوران در پی یافتن علل مسائل و مشکلات هستند و کارکنان با همکاری خود در آسیب‌شناسی و ارائه راه ‌حل ‌ها سهم بسزایی را خواهند داشت. شکل (۲-۱) ارکان اصلی آسیب‌شناسی سازمانی را نشان می‌دهد.
شکل ۲- ۱: ارکان اصلی آسیب‌شناسی سازمانی
جهت ورود به فرایند آسیب‌شناسی می‌بایست به اصول و قواعد آن جهت انجام یک آسیب‌شناسی اثربخش توجه نمود که معیارها و اصول مهم آن عبارت‌اند از:
- برنامه آسیب‌شناسی باید بر مبنای مدل‌ها یا تئوری مناسب پیگیری شود.
- اطلاعات آسیب‌شناسی باید به صورتی موشکافانه قادر به تفکیک بخش‌های مهم از فرآیندهای سازمانی باشد.
- اطلاعات آسیب‌شناسی باید قادر به مقایسه فرآیندها با یکدیگر یا با استانداردها و نقاط مرجع باشد.
- آسیب‌شناسی باید به شناسایی نقاط مداخله و راهنمایی این مداخلات کمک نماید.
- فرایند آسیب‌شناسی باید فرآیندهای تحت بررسی را تسریع نماید.
و شاید به‌طور اهم، آسیب‌شناسی باید بجای آنکه شدیداً بر روی شناسایی نقاط ضعف، تمرکز کند، نقاط قوت و مناسبی که می‌تواند مورداستفاده و توسعه داده شود را شناسایی نماید. (توکلی و شهبازمرادی،۱۳۸۷)
۲-۱۳-۱- الگوهای آسیب‌شناسی سازمانی
آسیب‌شناسی بر اساس درک نحوه کار سازمان پایه‌گذاری می‌شود. چارچوب‌های فکری که دست‌اندرکاران تحول سازمانی برای ارزیابی سازمان به کار می‌برند، «الگوهای آسیب‌شناسی» نامیده می‌شوند. الگوهای آسیب‌شناسی در برنامه تحول سازمانی نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا می‌کنند (فرهنگی،۱۳۷۹: ۲۱).
بررسی مدل‌های آسیب‌شناسی سازمانی است که در دهه‌ های اخیر در ادبیات تخصصی تحول و توسعه‌ سازمانی مفهوم‌سازی و ارائه‌شده‌اند. برخی از نویسندگان به‌جای «آسیب‌شناسی سازمانی» و یا «مطالعات تشخیصی» استفاده می‌کنند. همه‌ این واژه‌ها ترجمه‌ اصطلاح انگلیسی «organizational diagnosis» بوده و قابل قیاس با تشخیص و عارضه‌یابی در علم پزشکی می‌باشند.
ازاین‌رو، پژوهشگران و صاحب‌نظران، الگوهایی برای آسیب‌شناسی سازمانی معرفی نموده‌اند. در این الگوها، آسیب‌شناسی سازمانی از زوایای مختلف موردبررسی و ارزیابی قرارگرفته است. مهم‌ترین الگوهای سازمان در ادامه بیان می‌شود و عبارت‌اند از: مدل تحلیل میدانی نیرو^[۵۸]، مدل لویت^[۵۹]، مدل سیستم باز، مدل شش بعدی وایزدبرد^[۶۰]، مدل انطباقی تحلیل سازمان^[۶۱]، مدل هفت «S» مک کینزی^[۶۲]، مدل مولکولی، مدل فرهنگی، سیاسی و فنی تیچی^[۶۳]، مدل طراحی عملکرد عالی^[۶۴]، مدل رفتار فردی و گروهی، مدل CIO لیکرت^[۶۵]، مدل سیستم فنی – اجتماعی^[۶۶]، مدل تفکیک – یکپارچگی^[۶۷]، مدل مشاوره مدیریتی^[۶۸]، مدل رفتاری^[۶۹]، مدل انگیزشی کارکنان^[۷۰]، مدل استراتژیک^[۷۱]، مدل علی بورک – لتوین^[۷۲] و مدل معادلات ساختاری (رجایی پور و نادری،۱۳۸۸)
۲-۱۴- ماهیت آسیب‌شناسی برون‌سپاری خدمات شهری
بسیاری از صاحب‌نظران مدیریت سازمان را به بدن انسان تشبیه کرده‌اند همان‌طور که انسان می‌تواند در وضعیت سلامتی و یا بیمار باشد سازمان نیز می‌تواند مانند انسان بیمار شود و دچار مسائل، مشکلات و اختلالاتی گردد که مانع حرکتش به‌سوی تعالی باشد. درمان بیماری تنها زمانی امکان‌پذیر است که ریشه آن شناخته شود و تا زمانی که شناسایی نشود امکان درمان آن میسر نخواهد شد هر چه درمان مؤثرتر باشد اصلاح و بهبود فرآیندها نتیجه بهتری خواهد داشت. در این راستا جهت شناسایی فاصله‌ها و ضعف‌ها سازمانی شناخت وضعیت موجود همچنین تصور وضع مطلوب و آگاهی از توانمندی‌ها و تهدیدات از الزامات ضروری است. اینکه چه فرصت‌ها و امکانات شناخته‌نشده‌ای وجود دارند که باید در جستجوی بهره‌برداری از آن‌ها بود؟ و یا اینکه آیا بین وضعیت موجود و مطلوب حوزه مشکل‌دار تفاوتی وجود دارد؟ با توجه به موارد ذکرشده در ابتدا با انجام فرایند تشخیص که مبنای برنامه‌های ایجاد تغییر است مشکلات و امراض سازمان شناخته‌شده و برنامه‌های تغییر مناسب جهت کاهش مشکلات و بهبود وضعیت فعلی طراحی و اجرا می‌گردد. (مقدم کوهی، ۱۳۸۹)
آنچه موجب پیشرفت بیشتر واحدهای کسب‌وکار می‌شود شناخت نقاط قوت و ضعف آن‌هاست. شناخت نقاط ضعف، خود نقطه قوت به‌حساب می‌آید و حرکت رو به رشد را هموار می‌کند. آسیب‌شناسی از موضوعاتی است که بسیار موردتوجه مدیران قرارگرفته است و از این طریق مشکلات واحد تحت مدیریت خود را تشخیص و به اصلاح آن مبادرت می‌ورزند. (مراد پور، ۱۳۸۹)
سازمان برای دستیابی به اهداف خود، با محیط اطرافش در تعامل است. این محیط شامل مجموعه‌ای ناهماهنگ از سهامداران، مشتریان، رقبا، موسسه‌های مالی، بازارها و دولت می‌باشد. هرکدام از این عوامل می‌تواند برای سازمان تهدید یا فرصتی را به وجود آورد. بدین ترتیب، سازمان برای بقای خود، باید همواره این موارد را در نظر بگیرد. (مرادپور، ۱۳۸۹)
سازمان‌ها نیز ممکن است مانند انسان‌ها از بیماری‌های مختلف رنج‌برده و علائم آن را نشان دهند. معمولاً این‌گونه بیماری‌ها در سازمان، اغلب توسط کسانی منتقل می‌شوند که مهم‌ترین تصمیم‌گیری‌ها را اتخاذ می‌کنند و به‌طور دائم یا موقت، توانایی هماهنگی با نیازهای وابسته به نقش خود را ندارند. تولیدات یک سیستم و محیط اطرافش بر یکدیگر تأثیر متقابل دارند. این تأثیرات تا جایی پیش می‌رود که ممکن است سازمان را به مخاطره بیندازد. درمان بیماری در یک سازمان، تنها زمانی ممکن است که ریشه آن در مرحله نخست شناخته‌شده باشد. گاهی فرهنگ به‌عنوان مانعی برای دستیابی به حقایق موردعلاقه رهبری عمل می‌کند، یا موانعی به وجود می‌آورد که به افراد اجازه نمی‌دهد تا واقعیت‌های محیطی را ببینند. این نوع شرایط، درزمانی که مدیران سازمان قادر به حل مشکلات تجاری نظیر از دست دادن سهم بازار، محصولات غیرقابل فروش، شرکت‌های رقیب، درآمدهای ناچیز و کاهش بهره‌وری نباشند، ادامه می‌یابد. در این میان، چون مدیران برای مشکلات راه‌حلی ندارند، مبادرت به سرزنش مشتریان، رقبا، دولت و شرایط سخت می‌کنند. چنانچه بررسی‌های لازم انجام نشود، این‌گونه شرایط منجر به آسیب‌پذیری و به دنبال آن تغییرات اساسی در سازمان می‌شود. این تغییرات می‌تواند شامل تعویض مدیریت یا ادغام با سازمان‌های قوی‌تر دیگر باشد. درنتیجه، باید اقدامات و عملکردهای گذشته را مجدداً باهدف تغییر و اصلاح رفتار افراد، افزایش منابع سرمایه و استفاده از روش‌های جدید موردبررسی قرارداد.
می‌توان این بیماری را معالجه کرد به‌شرط اینکه با هوشیاری و بی‌طرفی موانع حل مشکل و علل آن را شناسایی و برطرف نمود. روش‌هایی برای شناخت و از بین بردن چنین معضلاتی وجود دارد. در اغلب موارد، این روش‌ها به شناخت ماهیت مشکل کمک می‌کند و به مدیران آگاهی و بینش لازم را برای اقدامات اثربخش می‌دهد. (مرادپور، ۱۳۸۹)
سمینار برون‌سپاری پروژه‌های مرکز تحقیقات مخابرات (۱۳۸۵) در کشور ما هم مدت‌هاست که صحبت از برون‌سپاری به شکل جدی مطرح‌شده است. مطالعه برنامه‌های اخیر توسعه کشور و به‌ویژه برنامه چهارم توسعه نشان می‌دهد که دولتمردان نیز به‌ضرورت توجه بیش‌ازپیش به این استراتژی واقف گردیده، چنانچه مهندس امیرحسین سعیدی نائینی رئیس سازمان نظام صنفی رایانه‌ای کشور در سمینار برون‌سپاری پروژه‌های مرکز تحقیقات مخابرات اظهار داشت: پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات (مرکز تحقیقات) در راستای تحقیق برنامه چهارم توسعه کشور، به‌عنوان محور هماهنگ‌کننده عرضه تحقیقات عملی، فنی و اجتماعی در حوزه‌های ارتباطات و فناوری اطلاعات، محورهای مطالعات و تحقیقاتی خود را به همراه پروژه‌های مربوطه، برای برون‌سپاری تعریف و تبیین کرده است. بنا به گفته مهندس امیرحسین سعیدی نائینی در سمینار برون‌سپاری پروژه‌های مرکز تحقیقات مخابرات، در سال‌های اخیر، کار بزرگی به بخش خصوصی سپرده نشده و از طرفی مطالبات شرکت‌ها نیز پرداخت نگردیده است. وی عنوان داشت: «جای تأسف دارد که با موضوع نرم‌افزار و کاربرد ICT که بزرگ‌ترین عامل صرفه‌جویی در کشورها محسوب می‌شود، به این شکل رفتار می‌شود.» وی با اشاره به ابطال بسیاری از مناقصات بخش خصوصی که پیامدهای منفی به دنبال خواهد داشت، گفت: «مدیران دولتی باید درک صحیحی از ICT داشته باشند، چراکه فناوری اطلاعات و ارتباطات می‌تواند موجب تحولاتی در اقتصاد کشور شود.» این امر نشان می‌دهد در کشور ما نه‌تنها به برون‌سپاری فناوری اطلاعات، بلکه به فناوری اطلاعات به‌عنوان یک ابزار برای ایجاد تحولات اقتصادی خیلی توجه نمی‌شود. (هادی زاده، ۱۳۸۹)
واقعیت این است که بررسی تجربه برون‌سپاری در کشور ما نشان می‌دهد که علی‌رغم دستاوردهای مثبت، متأسفانه به دلایلی در برخی موارد این امر باعث بروز مشکلات و مسائلی در سطح بنگاه و همچنین در سطح کلان کشور شده و لذا اهداف از پیش تعیین‌شده حاصل نگردیده است. به‌طور خلاصه دلایل شکست پروژه‌های برون‌سپاری در کشور ما را می‌توان تعهد نداشتن مدیریت ارشد، انتخاب نادرست فعالیت‌ها برای برون‌سپاری، فقدان یک برنامه جامع و منسجم ارتباطات، دانش ضعیف در مورد متدولوژی‌های برون‌سپاری، شکست در تشخیص ریسک‌های کسب‌وکار، شکست در دستیابی به ارائه‌دهندگان خدمت که حرفه‌ای باشند، تخصیص نیافتن مناسب‌ترین منابع داخلی برای پروژه برون‌سپاری، تهیه نکردن مناسب درخواست برای پیشنهاد^[۷۳]، تشخیص نادرست تأثیر تفاوت‌های فرهنگی سازمان‌ها، عدم اتخاذ یک رویکرد برد – برد در رابطه با ارائه‌کننده خدمت، نداشتن برنامه رسمی و مشخص نظارت، وجود محدودیت‌های محیطی در رابطه با قوانین و مقررات و به‌طورکلی مهیا نبودن زیرساخت‌های لازم دانست. (اشرف زاده،۱۳۸۴) به نقل از هادی زاده
بهبود سازمان با مرحله آسیب‌شناسی یعنی جمع‌ آوری و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها به‌منظور ارزیابی موقعیت و تعیین اهداف مناسب برای تغییر آغاز می‌شود. یک آسیب‌شناسی مناسب، به خروج از انجماد موقعیت موجود و تعیین دقیق راه‌های مناسب، یاری می‌رساند. بهبود سازمانی سپس وارد مرحله مداخله فعال می‌شود؛ یعنی مرحله‌ای که طی آن اهداف تغییر از طریق یک سلسله عملیات ویژه و متنوع انجام می‌گیرد. آخرین مرحله بهبود سازمانی، تقویت سازمانی است. در این مرحله، تغییرات،‌نظارت،‌تقویت و ارزیابی می‌شوند و انجماد مجدد انجام می‌گیرد.
۲-۱۵- شناسایی فرصت‌ها‌، تهدیدات و شرایط محیطی از دیدگاه اسلام
با توجه به گستردگی بحث در ارتباط با موضوع به شناسایی فرصت‌ها‌، تهدیدات و شرایط محیطی از دیدگاه مدیریت اسلامی بسنده می‌نماییم. یکی از وظایف و گام‌های اصلی برنامه‌ریزی جامع این است که در مورد تهدیدها و فرصت‌هایی که نیازمند عکس‌العمل هستند، به سازمان هشدار دهد تا سازمان بتواند برای نشان دادن عکس‌العمل مناسب، آماده شود. مسائل زیادی، ازجمله: شرایط محیطی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی و نیز قوانین و مقررات دولت، می‌توانند فرصت‌ها و موقعیت‌های مناسبی برای سازمان ایجاد کنند، به‌گونه‌ای که ممکن است استفاده از آن فرصت‌ها برای سازمان نقش حیاتی داشته و برای رشد و توسعه و یا ابقای سازمان ضروری باشند. همچنین سازمان همواره با تهدیدها و خطراتی روبه‌رو است که باید برای مقابله مناسب با آن‌ها شیوه مناسبی اتخاذ نماید.
از امیر مؤمنان حضرت علی (ع) سؤال شد که دوراندیشی در چیست؟ آن حضرت فرمود: «أَنْ تَنْتَظِرَ فُرْصَتَکَ وَ تُعَاجِلَ مَا أَمْکَنَک‏»؛^[۷۴] منتظر فرصت خود باشی و آنگاه‌که ممکن شد، شتاب کنی.
همان‌طور که استفاده از فرصت‌های به‌دست‌آمده، موفقیت سازمان را در دست‌یابی به اهداف خود تضمین می‌کند، توجه نکردن به فرصت‌ها و موقعیت‌های به‌دست‌آمده و از دست دادن آن‌ها یا استفاده مناسب نکردن از آن‌ها نیز موجب بروز مشکلاتی برای سازمان خواهد شد دراین‌باره نیز حضرت علی (ع) می‌فرماید: «بَادِرِ الْفُرْصَهَ قَبْلَ أَنْ تَکُونَ غُصَّه»؛^[۷۵] از فرصت استفاده کن، قبل از اینکه تبدیل به غصه شود. در جریانی که از حضرت یوسف (ع) نقل شد، یک تهدید خطرناک و یک فرصت طلایی وجود داشت. خطر بزرگی که کشور مصر را تهدید می‌کرد، قحطی و خشک‌سالی هفت سال دوم بود؛ و فرصت بزرگ و موقعیت مناسبی که برای آن‌ها وجود داشت، امکانات مناسبی چون باران فراوان و زمین‌های مرغوب و قابل‌کشت در هفت سال اول بود. حضرت یوسف (ع) با شناخت دقیق آن‌ها، از آن فرصت طلایی به‌خوبی استفاده کرد و به‌وسیله آن به مقابله مناسب با تهدید خطرناک قحطی پرداخت. (آقا پیروز و همکاران،۲۸:۱۳۸۸)
۲-۱۶- مدل SWOT به‌عنوان الگوی تحقیق
شکل ۲-۲: الگوی جامع مدیریت استراتژیک

تحلیل سوات^[۷۶] برای اولین بار در سال ۱۹۵۰ توسط دو فارغ‌التحصیل مدرسه بازرگانی هاروارد به نام‌های جورج آلبرت اسمیت و رولند کریستنسن مطرح شد. در آن زمان این تحلیل ضمن کسب موفقیت‌های روزافزون به‌عنوان کسب ابزار مفید مدیریتی شناخته شد؛ اما شاید بیشترین موفقیت مشهود این تحلیل زمانی به دست آمد که جک ولش^[۷۷] از جنرال الکتریک در سال ۱۹۸۰ از آن برای بررسی استراتژی‌های جنرال الکتریک و افزایش بهره‌وری سازمان خود استفاده کرد. (جان و رابینسون، ۱۳۸۸)
SWOT سرواژۀ عبارات قوت‌ها، ضعف‌ها، فرصت‌ها و تهدیدات است. گام اول در مراحل برنامه‌ریزی استراتژیک تعیین رسالت، اهداف و مأموریت‌های سازمان است و پس‌ازآن می‌توان از طریق تحلیل SWOT که یکی از ابزارهای تدوین استراتژی است، برای سازمان استراتژی طراحی کرد که متناسب با محیط آن باشد. با بهره گرفتن از این تحلیل این امکان حاصل می‌شود که اولاً به تجزیه تحلیل محیط‌های داخلی و خارجی پرداخته و ثانیاً تصمیمات استراتژیکی اتخاذ نمود که قوت‌های سازمان را با فرصت‌های محیطی متوازن سازد (جیمز و همکاران،۱۳۸۶)
تکنیک SWOT یکی از تکنیک‌های برنامه‌ریزی راهبردی است، لیکن با شناخته شدن سودمندی آن از دهه ۱۹۸۰ میلادی، نظریه‌پردازان موفق شدند تا دامنه کاربرد تکنیک‌های یادشده را از قلمرو برنامه‌ریزی مؤسسات خصوصی به قلمرو برنامه‌ریزی و مدیریت شهری در عرصه عمومی و برنامه‌های دولتی و همگانی تسری بخشیده و با الزامات آن منطبق سازند. مدل SWOT یکی از ابزارهای استراتژیک تطابق نقاط قوت و ضعف درون سیستمی با فرصت‌ها و تهدیدات برون سیستمی است. از دیدگاه این مدل یک استراتژی مناسب قوت‌ها و فرصت‌ها را به حداکثر و ضعف‌ها و تهدید را به حداقل ممکن می‌رساند. تجزیه‌وتحلیل SWOT اصطلاحی است که برای شناسایی نقاط قوت و ضعف داخلی و فرصت‌ها و تهدیدهای خارجی که یک شرکت، مجموعه و یا قلمرو با آن روبرو است بکار برده می‌شود. تجزیه‌وتحلیل SWOT شناسایی نظام‌اند عواملی است که استراتژی باید بهترین سازگاری را با آن‌ها داشته باشد. منطق رویکرد مذکور این است که استراتژی اثربخش باید قوت‌ها و فرصت‌های سیستم را به حداکثر برساند، ضعف‌ها و تهدیدها را به حداقل برساند. این منطق اگر درست بکار گرفته شود نتایج بسیار خوبی برای انتخاب و طراحی یک راهبرد اثربخش خواهد داشت و ازجمله متدهای کارآمد مدیریت استراتژیک بشمار خواهد آمد. (جان و رابینسون، ۱۳۸۸)
اساساً SWOT یک برنامه‌ریزی استراتژیک است. روشSWOT (نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدهاست) نتیجه مستقیم مدل دانشکده تجاری هاروارد و به‌طور ساده ابزار بررسی قوت‌ها و ضعف‌ها درون‌سازمانی (درون ناحیه‌ای) و فرصت‌ها و تهدیدهای محیط برون‌سازمانی (برون ناحیه‌ای) است و در مفهوم کلی، ابزاری برای بهره‌برداری در مراحل مقدماتی تصمیم‌گیری و پیش درآمدی در امر برنامه‌ریزی استراتژیک در نوع کاربردی آن است. این روش در متون برنامه‌ریزی، به صورت‌های مختلف بکار برده شده است که هر یک مراحل متفاوتی را برای این روش بیان کرده‌اند. (جیمیز و همکاران،۱۳۸۶)
۲-۱۶-۱- ابزار تحلیل SWOT
تکنیک یا ماتریس swot که مخفف عبارت نقاط قوت، ضعف و تهدید و فرصت می‌باشد، گاهی نیز مدل تحلیلی tows خوانده می‌شود و ابزاری برای شناخت تهدیدها و فرصت‌های موجود در محیط خارجی یک سیستم و بازشناسی ضعف‌ها و قوت‌های داخلی آن به‌منظور سنجش وضعیت و تدوین راهبرد برای هدایت و کنترل آن سیستم است. به‌عبارت‌دیگر این مدل یک نوع تجزیه‌وتحلیل سازمانی است که به سازمان‌ها کمک می‌کند تا بتوانند منابع داخلی خود را در دوره‌های قدرت و ضعف، تجزیه‌وتحلیل کرده و آن‌ها را در سراسر محیط خارجی و در دوره‌های فرصت و تهدید باهم هماهنگ می‌کنند. درواقع این روش، بهترین استراتژی برای سازمان‌دهی و آمایش فضاست. (مرادی مسیحی، ۱۳۸۱: ۴۰)
در تجزیه‌وتحلیل سوات، عوامل خارجی و داخلی موردبررسی قرار می‌گیرند تا فرصت‌ها، تهدیدها، قوت‌ها و ضعف‌های سازمان در آینده شناسایی‌شده و برای رویارویی بهتر با آن‌ها استراتژی‌های مناسب تدوین شوند. (اعرابی و همکاران، ۱۳۸۷)
نیلسون (۲۰۰۴) روش ماتریس و استراتژی‌های تجزیه‌وتحلیل عوامل استراتژی (SWOT) یکی از مناسب‌ترین فنون برنامه‌ریزی و تجزیه‌وتحلیل استراتژی است که امروزه به‌عنوان ابزاری نوین برای تحلیل عملکردها و وضعیت شکاف، مورداستفاده طراحان و ارزیابان استراتژی قرار می‌گیرد. (بذرافشان و احمدی، ۱۳۹۲)
به‌طور اجمالی می‌توان ‌گفت این تکنیک (SWOT) ابزاری برای تحلیل وضعیت و تدوین راهبرد است و این امور از طریق، بازشناسی و طبقه‌بندی قوت‌ها و ضعف‌های درونی سیستم، بازشناسی و طبقه‌بندی فرصت‌ها و تهدیدهای موجود در محیط خارج سیستم، تکمیل ماتریس سوات (SWOT) و تدوین راهبردهای گوناگون برای هدایت سیستم در آینده صورت می‌گیرد. (گلکار، ۱۳۸۴: ۴۹) از دیدگاه این مدل یک استراتژی مناسب، قوت‌ها و فرصت‌ها را به حداکثر و ضعف‌ها و تهدیدها را به حداقل ممکن می‌رساند. برای این منظور نقاط قوت و ضعف و فرصت‌ها و تهدیدها در چهار حالت کلی ST,WO,SO و WT پیوند داده می‌شوند و گزینه‌های استراتژی از بین آن‌ها انتخاب می‌شوند (هریسون و کارون، ۱۳۸۲: ۱۹۲)
برای ساختن ماتریس تهدیدها، فرصت‌ها، نقاط ضعف، نقاط قوت باید ۸ مرحله را طی کرد:
- تهیه‌ فهرستی از فرصت‌های عمده‌ای که در محیط خارجی سازمان وجود دارد.
- تهیه‌ فهرستی از تهدیدات عمده موجود در محیط خارج سازمان.

واندال‌ها، دسته‌ی دیگر از اقوام ژرمن‌، بی‌رحمترین و سفاک‌ترین ژرمن‌ها بودند و در نبردهایشان این خصلت خویش را عیان می‌کردند. چنانکه با هون‌ها از نظر خشونت در یک ردیف قرار گرفته‌اند. این قوم در اوایل قرن پنجم میلادی از رود راین گذشتند و به سرزمین گل رسیدند و غارت‌کنان به اسپانیا رفتند و در این منطقه اقامت گزیدند. «حکومت واندال‌ها شامل شهرستان‌های قدیم رومی یعنی موریتانی، نومیدی، افریقا و جزایر کریس، ساردنی، سببسیل و مجمع‌الجزایر بالتار بود. با مردم با خشونت رفتار می‌کردند و شهرها را غارت کرده و بسیاری از اهالی را می‌کشتند …»(دولاندلن، ۱۳۷۰، ج۱: ۳۱۳) از پادشاهان معروف آن‌ها می‌توان ژان سریک را نام برد، که امپراتور بیزانس را مجبور ساخت استقلال دولت واندال را به رسمیت بشناسد. با مرگ ژان سریک در ۴۷۷ میلادی و ضعف و نالایقی جانشینان وی تسلیم امپراتوری بیزانس شدند.
«آنگل‌ها^[۲۲]» و ساکسون‌ها یکی دیگر از اقوام ژرمن بودند. در اوایل قرن پنجم میلادی این اقوام از کرانه‌های رود الب به جزیره‌ی برتانی حمله بردند و جای رومیان را گرفتند «… آنگلو و ساکسون‌ها همواره جزیره‌ی بریتانیا را تصرف کردند و آنگل‌ها که طایفه‌ی معتبری بودند، نام خود را به این جزیره دادند، بطوریکه جزیره‌ی بریتانیا امروز «انگلند^[۲۳]» نامیده می‌شود …»(ممتحن، ۱۳۵۷، ج۲: ۲۰) این قوم با قوم بریتانی و مردم ایرلند سازگاری نداشتند «قوم بریتانیا و مردم ایرلند چون چشم دید طوایف انگل و ساکسون را نداشتند به دعوت آنان اقبالی نکرده، می‌گفتند، نمی‌خواهیم در بهشت هم باز چشممان به ایشان بیفتد، طوایف مزبور تا آخر[سده] ششم مشرک ماندند و فقط پاپ گراگوآر برای دعوت آنان دامن همت به کمر زد»(ماله، ۱۳۸۸، ج۴: ۸۲)

( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

لمباردها- ایتالیا قبل از هجوم قوم لمبارد در تصرف استروگت‌ها قرار داشت. ژوستی‌نین حکومت استروگت‌ها را برانداخت و باز ایتالیا ایالتی شد جزو امپراتوری وی. پس از مرگ ژوستی‌نین قوم لمبارد به ایتالیا حمله برد. این قوم، همچون گت‌ها و فرانک‌ها به زبان اقوام ژرمن تکلم می‌نمود و در آغاز «لنگ‌بار^[۲۴]» یعنی مردم نیزه‌بلند خوانده می‌شدند و سرانجام موفق به تصرف ایتالیا شدند.
نرمان‌ها- نرمان‌ها نیز شاخه‌ای از نژاد ژرمن بودند که در دانمارک و شبه‌جزیره‌ی اسکاندیناوی ساکن بودند که غالباً از راه دزدی دریایی امرار معاش می‌کردند. معمولاً از مسیر رودخانه‌ها استفاده می‌کردند و به تصرف شهرها و سوزاندن خانه‌ها و کلیساها می‌پرداختند. در رأس این گروه «وایکینگ‌ها^[۲۵]» یا پادشاهان دریا قرار داشتند که در جنگ و غارت شهرها و دزدی در دریاها شهرت زیادی داشتند.
آله‌مانی‌ها- این قوم در بخش جنوبی رود راین در منطقه‌ای که امروزه ایالت بادن و ورتمبرگ قرار دارد سکونت داشتند و پس از سقوط امپراتوری روم ناحیه‌ی راین علیا را برای سکونت خود برگزیدند.
بطور کلی ژرمن‌ها شاخه‌ای از نژاد سفید «هند- اروپائی» بودند. آن‌ها خود را «ایندوژرمان^[۲۶]» نیز می‌نامیدند و به طوایف مختلف فرانک، انگل، ساکسون، آله‌مانی، گت، «توتن^[۲۷]»، واندال و … تقسیم می‌شدند و با یکدیگر جنگ و جدال می‌کردند. حدود ۵۰۰ سال قبل از میلاد مسیح، یعنی در پایان عصر سنگ جدید و آغاز دوران برنز به سبب سرمای شدید و یخبندان و وضع نامناسب زندگی به سمت جنوب مهاجرت کردند و در اطراف رودخانه‌های «اُدر»، «اِلب»، «ماین»، «راین»، «ویستول»، «دانوب» ساکن شدند «… نخستین کسانی که از این‌ها اطلاع یافتند بازرگانان یونانی بودند که از مدیترانه به منطقه‌ی اروپای مرکزی رفت و آمد می‌کردند. یونانیان اقوام جدید مهاجر را «جرمان» نامیدند و بعدها رومیان با این اسم آشنا شدند و تاریخ‌نویسان رومی در قرن اول میلادی مانند «پلینیوس^[۲۸]» و «تاسیتوس^[۲۹]» نام ژرمنی را در آثار خود ثبت کردند.»(رحمانی، ۱۳۷۸: ۲۲)
با افزایش روز به روز جمعیت ژرمن‌ها تسلط بر سرزمین‌های وسیع‌تری برای کشاورزی، گله‌داری و شکار لازم شد. از اینرو در مرزهای امپراتوری از نفس افتاده‌ی روم ایجاد اضطراب می‌کردند. البته ژرمن‌ها پیش از این در امپراتوری روم رخنه کرده بودند «… آوگستوس سیاست اسکان بربرها را در داخل مرزهای امپراتوری آغاز کرده‌بود تا نواحی و صفوف خالی رومی را که رومیان نابارور و غیرجنگجو، دیگر نمی‌توانستند تکمیل کنند پر سازد…»(دورانت، ۱۳۷۳، ج۴: ۳۱)
شکل ۲-۱ امپراتوری روم پیش از تهاجم ژرمن‌ها(مک ایودی، ۲۰۴:۱۳۶۴)
حکومت روم در خلال سده‌های دوم و سوم میلادی تصمیم گرفت، اجازه دهد طوایف ژرمن در اراضی روم ساکن شوند. این طوایف با رومیان متحد شدند و بعنوان متحد روم سوگند وفاداری ادا کردند و پذیرفتند که از مرزهای امپراتوری روم دفاع کنند، درعوض از حکومت روم برای کشاورزی در خاک امپراتوری زمین دریافت کردند «… هنگامی که خدمت آنان در صفوف نظام به سر رسید به آن‌ها قطعه زمینی مزروعی داده می‌شد تا مقیم شوند، زن اختیار کنند و با مردم انس و الفت بگیرند. در قرون چهارم و پنجم میلادی پاره‌ای از این افراد چنان ترقی کرده بودند که حتی به مقام شامخ دولتی نایل آمدند …»(پالمر، ۱۳۸۶، ج۱: ۳۴) در حقیقت امپراتوری روم بواسطه‌ی درهم آمیختگی با اقوام وحشی اعتبار اولیه‌ی خود را از کف داد.
ژرمن‌ها بتدریج به عنوان گارد ویژه امپراتور، فرمانده نظامی پیشرو و حتی خدمتکاران منازل وارد امپراتوری شدند و براساس فرهنگ میزبان، راه و رسم زندگی رمی را فرا گرفتند و حتی از طریق ازدواج و فراگرفتن زبان لاتین که هم زبان دولتی و هم زبان دینی بود رمی شدند. بطوری که هنگام یورش ژرمن‌ها به امپراتوری نیمی از سپاهیان رم را ژرمن‌ها تشکیل دادند. ژرمن‌ها همچنین بر بخش وسیعی از زمین‌های مرغوب نیز تملک داشتند.
در ایام دیوکلیسین امپراتوری بصورت سلطنت مطلقه همچون شرق درآمد، تشکیلات اداری بسیار درهم و پیچیده شد و شماره مستخدمین از اندازه تجاوز نمود، در این میان نفوذ بیش از حد اقوام ژرمن در مملکت و در قشون روز به روز مشهودتر شد و مقامات بزرگ و مهم را از آن خود می‌کردند «… سربازان بربری که واجد استعداد و شایستگی نظامی بودند، بدون استثناء به مهمترین مناصب فرماندهی گماشته شدند. چنانکه اسامی تریبون‌ها، کنت‌ها، دوک‌ها و حتی سرداران بزرگ نشانی از بیگانه‌بودن تخمه‌ی اشخاصی است که دیگر از فاش ساختن اصل و تبار خویش هیچ ابایی نداشتند …»(گیبون، ۱۳۷۰: ۲۵۶)
نگهداری سازمان‌های گسترده‌ی اداری- نظامی نیاز به پول زیادی داشت که بخشی از آن از طریق مالیات تأمین می‌شد. ملاکین مالیات ارضی می‌دادند و تجار و صنعتگران نیز مالیات نقدی. اعضای سنا علاوه بر مالیات نقدی موظف به پرداخت برخی عوارض نیز بودند. دریافت مالیات معیار ثابت و مشخصی نداشت و تابع میل امپراتور بود. ساختن و تعمیرات جاده‌ها لازم آمد که سرانجام وقعی نهاده نشد، نقش این جاده‌ها در اقتصاد امپراتوری روم آنچنان مهم بود که توینبی می‌گوید: «…متروکه شدن جاده‌ها علت فروپاشی امپراتوری روم بوده‌است …»(تاملین، ۱۳۸۵: ۱۰۱)، همچنین امپراتوری روم در قرن چهارم میلادی شاهد انحطاط شهرها و ازدیاد اهمیت ملاکین بزرگ بود، در حالیکه توده دهقانان به حالت مزدور و مستأجر افتادند «… دهقانان در دوران حکومت روم به شدت فقیر شده‌بودند و آن‌قدر از آن‌ها مالیات گرفته شده‌بود و چنان زیر بار فرو رفته بودند که از هر نوع تغییر وضعی استقبال می‌کردند …»(نهرو، ۱۳۶۶، ج۱: ۱۹۶)
یکصد و پنجاه سالی که در پی مرگ قسطنطین گذشت، دوره‌ی انتقالی یا دوره‌ی تکوین سده‌های میانه- قرون وسطی تلقی می‌شود، چراکه از یک طرف شکاف میان دو نیمه شرقی و غربی امپراتوری گسترده‌تر شد و شهرهای بسیاری افول نمودند و از طرف دیگر مسیحی شدن ساکنان امپراتوری و فشار در مرزها توسط بربرها تداوم یافت. «تئودوز کبیر^[۳۰]» در آخرین سال‌های عمر خود امپراتوری نیمه‌جان را بین فرزندانش تقسیم کرد- ۳۹۵م- این اقدام در واقع بر پایان امپراتوری روم مهر تأیید زد. هونوریوس به امپراتوری غرب و آرکادیوس به امپراتوری شرق برگزیده شدند و بدین صورت وحدت امپراتوری از هم گسست. قسمت شرقی با عنوان بیزانس مسیری هزار ساله را پیمود. در نیمه غربی خیلی سریع در ورطه‌ی هلاکت افتاد- ۴۷۶م- سلطه‌ی بربرها و بی‌لیاقتی امپراتوران نیمه‌ی غربی در فروپاشی آن تأثیر بسزا داشت.
مطمئناً ژرمن‌ها شیفته‌ی برتری فرهنگی جامعه روم و خواستار بهره‌مندی از موهبت‌های آن بودند. اما مهاجرت ژرمن‌ها علت‌های دیگری همچون سیل، قحطی و جنگ داشت. «… جنگجویان سرسخت آسیایی بنام قوم هون به طرف اروپای شرقی سرازیر شدند و بر ویزیگوت‌های ژرمنی فشار آوردند، ویزیگوت‌ها به نوبه‌ی خود به سمت جنوب و غرب اروپا متوجه شدند و در خاک روم چون متحد امپراتوری ساکن شدند …»(فوگل، ۱۳۸۰، ج۱: ۲۶۲ و ۲۶۱) عده‌ای دیگر از ژرمن‌ها که در اطراف دره‌های دانوب و راین می‌زیستند از جور و بیداد هون‌ها گریختند. در میان این‌ها آله‌مانی‌ها و واندال‌ها بودند که پس از درهم شکستن ارتش روم به خاک امپراتوری سرازیر شدند.
اقوام ژرمن بیش از پیش به ضعف امپراتوری روم پی بردند و بر همان اساس اقدام کردند. بنابراین در چنین زمانی شمار فزاینده‌ای از آنان از مرزهای امپراتوری گذشتند و آن را مورد تهاجم قرار دادند. «… جنگاوران ژرمنی سوار بر اسب، نعره‌زنان به میدان نبرد می‌تاختند، ظاهر وحشی و موهای بلند که قسمت‌هایی از آن را جمع و چرب می‌کردند سبب می‌شد که دشمنان بترسند و پس بنشینند»(دان، ۱۳۸۲، ج۲: ۱۵) آنان با تهاجمات سریع خود موفق شدند موجبات سقوط امپراتوری روم غربی را فراهم کنند و آخرین امپراتوری روم غربی بنام رومولوس آگوستولوس در سال ۴۷۶م بوسیله «ادواکر^[۳۱]» فرمانده استروگت‌ها خلع شد و رشته‌ای از قلمروهای پادشاهی ژرمنی را جایگزین امپراتوری در غرب کردند. «… حادثه‌ی سال ۴۷۶ میلادی دارای این نتیجه مهم بود که چون ایتالیا دیگر محل اقامت امپراتوران نبود، اسقف روم بصورت محترم‌ترین و با نفوذترین فرد در غرب درآمد- در واقع پاپ بر تخت خالی امپراتوری نشست.»(رابینسون، ۱۳۷۰: ۷۵۴)
سرانجام اینکه ژرمن‌ها وارد امپراتوری روم شدند، چون به آنجا فراخوانده شده و چون به آنجا رانده شده‌بودند، آنچه آنان را به محل حذب می‌کرد، درونمای غنیمتی فراوان، زمین‌های حاصلخیز و پربرکت، آب و هوای جذاب مدیترانه و همچنین مال و منالی بود که در جریان درگیری‌های قرن سوم آن‌ها را ارزیابی کرده‌بودند. همینطور دریافته بودند که کاخ رفیع قدرت امپراتوری روم بنایی روی پایه‌های سستی است، بنابراین روم چون از درون منهدم شده‌بود سقوط کرد، حملات ژرمن‌ها تنها این سقوط را تسریع نمود. به این ترتیب ژرمن‌ها بساط هزار و یکصد ساله‌ی امپراتوری روم را برچیدند و به تاریخ عهد باستان رم غربی خاتمه دادند و عصر جدیدی به نام «قرون وسطی» را برای هزار سال آینده آغاز نمودند. این دوران هزار ساله مدعی است که میراث تمدن یونان- روم را در لفافه‌ی مسیحیت به تاریخ سبز فایل انتقال داده‌است.
شکل ۲-۲ حمله ژرمن‌ها و فروپاشی امپراتوری روم غربی(مک ایودی، ۲۲۱:۱۳۶۴)
۲-۲- فرانک‌ها
با تهاجم ژرمن‌ها به امپراتوری رم غربی و سقوط آن به سال ۴۷۶ میلادی دوره‌ی قرون وسطی در اروپا آغاز گشت. همچنین با این سقوط اروپای غربی برای مدتی طولانی عرصه‌ی تاخت و تاز اقوام مختلف شد که هرکدام به جولان در اروپا مشغول شدند، نیرومندترین و بزرگ‌ترین طایفه‌ی ژرمن‌ها، فرانک‌ها بودند که در میان سایر اقوام ژرمن زودتر از دیگران در تأسیس دولتی قوی و استوار گام برداشتند. حرکت آرام توأم با استقرار در اراضی تسخیر شده از ویژگی‌های ویژه‌ی این قوم در تهاجم و مهاجرت بود و در نهایت در هلند کنونی، بلژیک و شمال فرانسه سکنی گزیدند.
فرانک‌ها برای حفظ ثروت‌ها و زمین‌های خود، لازم بود تا دولتی تشکیل دهند. زیرا با کمک دولت می‌توانستند، جماعت‌های آزاد و مردم سرزمین گل فتح شده را به اطاعت درآوردند. بنابراین اشرافیت از حاکمیت «کلویس^[۳۲]» که نیرومندترین سرکرده‌ی نظامی بود، حمایت کرد و او را تقویت نمود. لذا در سال ۴۸۱م کلویس توانست در شمال فرانسه به قدرت برسد، که هدفش از دیگر فاتحان ژرمنی بالاتر بود، زیرا می‌خواست دولتی بنیان نهد که اگر از نظر گسترش و ترکیب دولت‌هایی که در گذشته در امپراتوری غربی وجود داشتند، برتر نباشد، حداقل با آن‌ها برابری کند. در این هنگام خاگ گل فاقد یکپارچگی ارضی بود و به چهار قسمت تقسیم شده‌بود، و هر قسمت دارای حاکمی مستقل بود. در شمال غربی «سیاگریوس^[۳۳]» سردار رومی، جنوب غربی گل در دست ویزیگوت‌ها، میان رودهای رَن و سَن بورگندها و شمال شرقی فرانک‌ها استیلا پیدا کرده‌بودند. همچنین وضعیت سیاسی و مذهبی گل مشخص نبود، فتح گل، این سرزمین پیشین روم موجب آشنایی کلویس و دیگر جنگجویان فرانکی با تمدن و امور مملکت‌داری روم و ایمان نوین مسیحی شد. اما این ایمان همه‌جا یکسان نبود، در حالیکه ساکنین اصلی روم معتقد به آن ایمانی بودند که مرکز نظام کلیسایی آن در رم و رهبر کلیسایی آن پاپ تلقی می‌شد، اقوام ژرمن به عقاید آریوس که از نظر روم منحط شناخته می‌شد، روی آورده بودند.
برخلاف دیگر ژرمن‌ها کلویس مسیحیت را پذیرفت «… کلویس شاه فرانک‌ها احتمالاً در ۴۹۶م بدست سر اسقف غسل تعمید یافت … به دیده‌ی کلیسا اکنون تنها یک شاه بربر بود که در برابر فرمانروایان آریوسی ارزش داشت. فقط یک تن که می‌توانست پشتیبانی اسقفان را بطلبد، یعنی کلویس یا قسطنطین جدید …»(لاروس، ۱۳۷۸: ۲۹۸)، بدین ترتیب کلویس مورد تأیید کلیسا قرار گرفت و به عنوان قهرمانی مسیحی مطرح شد و اساس عظمت فرانک‌ها را بنیان نهاد و به توسعه قدرت خود پرداخت «خداوند از آن لحاظ هر روز به قدرت او افزود که با قلبی درست رفتار می‌کرد و آنچه را که باعث رضای خداوند می‌شد انجام می‌داد …»(براینت، ۱۳۵۴: ۹) سلسله‌ای را که او تأسیس نمود به نام جدش «مرووه^[۳۴]» به مرونژین موسوم شد، او موفق شد حکومت‌های محلی را از بین ببرد و قلمرو فرمانروایی آن‌ها را ضمیمه قلمرو خود کرد و یک پادشاهی مطلق براساس نمونه رومی پایه‌گذاری کند. پادشاهی فرانک‌ها «… نخستین حکومت واقعی بود که از میان ویرانه‌های روم قد برافراشت ….»(ولز، ۱۳۷۶، ج۱: ۷۵۴)
در رأس طوایف ژرمن مغلوب از طرف شاه فرماندهی برگزیده می‌شد و بالاترین مقام قانونگذاری تنها شاه بود. بنابراین ژرمن‌ها در این عهد فاقد قانون واحدی بودند به این معنی که «… مردم گل مطابق قوانین گل و فرانک‌ها سالین و ریپوئر و آلامان و غیره هرکدام برطبق قوانین خود محاکمه می‌شدند»(ممتحن، ۱۳۵۷، ج۲: ۵۱)
پیشروی‌های کلویس سبب درگیری خونینی با اقوام آله‌مان که نژاد ژرمن بودند، شد. این جنگ که در ۴۹۶ میلادی اتفاق افتاده به جنگ «تولبیاک^[۳۵]» معروف است، زیرا در تولبیاک نزدیک شهر تاریخی، کلیسایی کلنی اتفاق افتاد، فی‌الواقع تلاقی دو قوم از اقوام ژرمن صورت گرفت، یعنی فرانک‌ها و آله‌مانی‌ها که سرانجام به شکست آله‌مانی منتهی شدد. «… کلویس مشغول راز و نیاز بود که آله‌مان پشت کرد و رو به فرار نهاد …»(ماله، ۱۳۸۸، ج۴: ۵۷)آله‌مان‌ها ناچار از پیشروی به سمت غرب و شمال غرب که قلمرو فرانک‌ها بود چشم پوشیدند، کلویس که پیروز این جنگ بود، آله‌مانی‌ها را در ۴۹۶م مجبور به قبول دین مسیحیت نمود.
کلویس شخصاً بر تمام امور سیاسی- نظامی نظارت می‌کرد و از واگذاری سهمی از قدرت به فرزندان خود نگران بود، به همین دلیل فرزندان او در درون کاخ‌ها فقط با خوی اشرافیت بزرگ شدند و بعد از مرگ کلویس به سال ۵۱۱ میلادی، جانشینان او تا ۷۵۱ در فرانسه به سلطنت پرداختند. پادشاهان مرونژین بویژه پس از مرگ «داگوبرت^[۳۶]» اول به عیش و عشرت روی آوردند و زندگی مجلل را ارج می‌نهادند، که این امر نیز موجب تقسیم کشور و سلطنت شد. «… سلاطین رو به ضعف این سلسله موسوم به «شاهان بی‌خاصیت» بعدها «شاهان تنبل» یا «پادشاهان بی‌قدرت» بیشتر به نفع کاخبانان از قدرت کنار می‌نشینند. درست همانند امپراتوران عصر متأخر ژاپن که قدرت واقعی را به «شوگون‌ها^[۳۷]» واگذار نمودند …»(لوگوف، ۱۳۸۷: ۶۸). به همین علت بعداً سنتی در میان فتودال‌ها رایج شد که ماترک منقول و غیرمنقول و حتی بدون وصیت فئودال، به فرزند ذکور ارشد می‌رسید تا مبادا در پی تقسیم میراث پدری دستگاه فتودالی متلاشی شود.
ضعف و ناامنی دوران پس از کلویس موجب گردید تا در آغاز سده هشتم اعراب موفق به تسخیر اسپانیا شوند و با یک لشکرکشی فوق‌العاده تا قلب سرزمین گل فرانک‌ها پیشروی نمایند. لذا در قسمت مسیحی اروپا برای نخستین بار مسأله تحول فرهنگی و دینی پیش کشیده‌شد. تصمیم در این باره دیگر از دست شاهان فرانکی بدر رفته‌بود، بلکه در دست اشراف درباری بخش‌های گوناگون امپراتوری بود که به عنوان پیشکار املاک شاهی قدرت مهمی را بدست آورده بودند.
در این میان «کارولنژین‌ها^[۳۸]» مقام ویژه‌ای را احراز کرده‌بودند و توانستند امور کشوری را برعهده بگیرند و خود دومین سلسله حکومت را تأسیس کنند. کارولنژین‌ها نیز فرانک بودند و در قسمت شرقی حکومت مرونژین‌ها سکونت داشتند. اعقاب کارولنژین‌ها که به عنوان مزدور وارد دستگاه جانشینی کلویس شدند درنتیجه بروز لیاقت به بالاترین مقام یعنی «حاجبی دربار» دست یافتند. «شارل مارتل^[۳۹]» یکی از سرکردگان فرانک بود که مقام حاجبی دربار جانشینان کلویس را در دست داشت. در اواخر دوره‌ی مرونژین که جنگ‌های خانگی بنیاد این سلسله را متزلزل کرده‌بود، اعراب تهاجمات خود به اروپا را آغاز کرده‌بودند، شارل مارتل از طرف پادشاه مأمور دفع خطر اعراب شد که توانست در نبرد پواتیه در سال ۷۳۲ میلادی، آنان را عقب براند. این پیروزی مهم شارل مارتل را محبوب اروپا ساخت و پایه‌های قدرت شارل را بیش از پیش استوار نمود.
شارل مارتل که بین سال‌های (۷۴۱- ۷۱۵) مسئولیت سرفرماندهی را برعهده داشت و موفق شده‌بود را پیشروی‌های مسلمانان به سمت اروپا جلوگیری و حتی آنان را مجبور به عقب‌نشینی به سمت شمال افریقا کند، با واگذاری اراضی کلیسا به نظامیان، سپاه منظم و قدرتمندی تدارک دید که مبانی قدرت خانوادگی او را تضمین نمود. جانشینان او به احترام رشادت‌های شارل یا کارل، سلسله پادشاهی فرانک‌ها را کارلونژین نامگذاری کردند.
پس از شارل مارتل پپین^[۴۰] کوتوله به قدرت رسید، که توانست آخرین پادشاه مرونژین- شیلدرک- زا روانه‌ی زندان کند- ۷۵۱م- و به نحو رسمی و واقعی از طرف پاپ بونیفاتیوس^[۴۱] پادشاه فرانک‌ها گردید و بدین گونه قدرت مرونژین‌ها خاتمه یافت و پادشاهی کارولنژین آغاز گشت. در پی این اقدام پاپ به کمک پپین، لمباردها را که دسته‌ای از ژرمن‌ها بودند و در شمال ایتالیا تاخت و تاز می‌کردند منکوب نمود و اراضی آنان را تصاحب نمود که به پاپ واگذار شد که در تاریخ به «هدیه پپین» شهرت یافت. با اتحاد میان پادشاه و پاپ قدرت سلاطین فرانک رو به فزونی نهاد که تشکیل امپراتوری فرانک ثمره‌ی آن بود.
با مرگ پپین در ۷۶۸م مسائلی که پس از وی بر سر جانشینی پدید آمد، موجب نزاع مجدد میان دو طایفه‌ی ژرمنی- لمباردها و فرانک‌ها- شد، در این هنگام شارلمانی قدرت را بدست گرفت و اکس لاشاپل[آخن امروزی واقع در آلمان] پایتخت وی گردید، شارلمانی از شهیرترین سلاطین تاریخ اروپاست. اولمباردها را که در این هنگام موجب ناآرامی شده‌بودند هدف قرار داد. «… لمباردها را در شمال ایتالیا از کار برانداخت و زمین‌های آن را به اراضی خویش ملحق نمود، همچنین ساکسون‌ها را به اطاعت خویش درآورد …»(براینت، ۱۳۵۴: ۱۰)
به پاس خدمات برجسته شارلمانی در سرکوب دشمنان کلیسای رم و به دلیل رعایت حرمت حریم کلیسا «… پاپ در ۸۰۰م روز تولد مسیح تاج امپراتوری را بر سر شارلمانی نهاد و این احیای امپراتوری روم غربی سرتاسر تاریخ آلمان و ایتالیا را در دوره‌های بعد تغییر داد …»(براینت، ۱۳۵۴: ۱۱) زیرا این رویداد تسلط سیاسی و مذهبی را بر فرمانروایان مسیحی اروپا به اثبات رساند، این واقعه، همچنین با توجه به گسترش و چگونگی امور اداری امپراتوری، نخستین کوشش بزرگی بود که ژرمن‌ها و رومی‌ها را در یک امپراتوری‌ای که مسیحیت اساس آن محسوب می‌شد، با وحدت تام بهم پیوست.
۲-۳- تجزیه‌ی دولت کارولنژین
یکپارچگی ارضی پادشاهی فرانک دستاورد امپراتور فرانسه- شارلمانی- بود، که اصالتاً ژرمنی بود، امپراتوری تا مدت‌ها پس از او دوام یافت. پس از مرگ شارلمانی در ۸۱۴ میلادی، لوئی عابد تنها وارث و جانشین او بود که برخلاف پدرش بسیار ضعیف بود، بگونه‌ای که در زمان حیاتش فرزندان وی برای کسب قدرت به رقابت پرداختند، بنا به سنت فرانک‌ها می‌بایست قلمرو امپراتوری بطور مساوی بین آن‌ها تقسیم شود که با مرگ لوئی عابد سنت فرانک‌ها به اجرا درآمد. «… طبق وصیت لوئی امپراتوری میان سه پسرش، شارل، لوتار و لویی تقسیم شد. فرانسه به شارل رسید، لوتار سرزمین‌های میان فرانسه و آلمان رو به جنوب تا داخل ایتالیا را برداشت و آلمان سهم لویی ژرمنی شد …»(آدلر، ۱۳۸۴، ج۲: ۲۵۲)
رقابت‌های برادری با تقسیمات مزبور خاتمه یافت «… شارل و لویی آلمانی بر ضد لوتار متحد شدند، توافقشان سوگندهای استراسبورگ از این حیث درخور اعتناست که هر امیری به زبان بومی‌اش سوگند خورد و نخستین اسناد به زبان فرانسه و آلمانی است، در ۸۴۳ میلادی توافقی پایدار عاقبت در وردن^[۴۲] به امضاء رسید که تا سده‌ها مرزها را تثبیت کرد. که فراسویشان فرانسه و آلمان بتدریج تأسیس یافتند …»(لاروس، ۱۳۷۸: ۳۳۸)
با انعقاد معاهده‌ی وردن ۸۴۳م امپراتوری فرانک ازهم گسست. و فرانک غربی و فرانک شرقی از یکدیگر جدا شدند، از فرانک غربی فرانسه و از فرانک شرقی دولت ژرمانی(آلمان) و از مابین آن‌ها سرزمین آلزاس و لرن سر بیرون آورند «شارلمانی پیوند فرانسه وآلمانی را که پپین(پدرش) بهم پیوسته بود را استوارتر کرد و تا هنگام مرگ نوه شارلمانی، لوئی در ۸۴۰ میلادی این یگانگی دوام یافت، آنگاه این دو سرزمین جدا شدند و شوربختی جهانیان پایه نهاده شد.»(ولز، ۱۳۷۶، ج۱: ۷۵۶). بدین شکل معاهده‌ی وردن وحدت امپراتوری بزرگ شارلمانی را از بین برد و نواحی سه‌گانه خود به قسمت‌های کوچکتری تجزیه شد و در آن قسمت‌ها امیرنشین‌های متعددی بوجود آمدند.
عامل زبان نیز یکی از مهمترین عواملی بود که بیش از هر چیزی در جدایی فرانک شرقی و غربی مؤثر واقع شد. زبان که تا آن زمان فاقد اهمیت بود، اهمیت خود را برای نخستین بار در پیمان‌های وفاداری جلوه داد. که پس از مرگ لویی عابد میان شارل(چارلز) و لویی ژرمنی بسته ‌شد «… پیمان استراسبورگ به سال ۸۴۲م اولین متن رسمی بود که زبان‌های ملی در آن بکار گرفته شد. به این ترتیب که یک طرف پیمان به زبان فرانسه کهن و طرف دیگر به زبان آلمانی قدیم نوشته شده‌بود …»(لوگوف، ۱۳۸۷: ۸۵) تا برای هر دو طرف قابل فهم باشد.
جدای از تفکیک زبان آلمانی و فرانسه و تقسیم امپراتوری، نزاع‌های خصمانه‌ی بسیار عامل دیگری بود که تجزیه امپراتوری شارلمانی را شتاب بخشید و سبب تشکیل دولت‌های تازه‌ای شد. با مرگ کنراد اول در ۹۱۹م- آخرین فرمانروای سلسله‌ی کارولنژین- که بر فرانک شرقی حکومت می‌کرد، سرزمین ژرمن‌ها و قسمت عمده‌ای از اروپا مورد تهاجم نرمان‌ها، مجارها و وایکینگ‌ها قرار گرفت. «جنگاوران ژرمنی تبار اسکاندیناوی معروف به وایکینگ‌ها یا اقوام شمال از سده‌ی نهم تاخت و تاز به ساحل اروپا را آغاز کردند. وایکینگ‌ها به بخش‌هایی از شمال آلمان و فرانسه یورش بردند و آنجا را فتح کردند …»(دان، ۱۳۸۲، ج۲: ۱۷۶)
قسمت شرقی امپراتوری شارلمانی یک قرن پس از مرگ او بعدها به منطقه‌ای آلمانی نشین معروف شد و تحت تصرف چهار طایفه درآمد که عبارتند از: ساکسونی^[۴۳]، فرانکی^[۴۴]، باویر^[۴۵] و سوآب^[۴۶]. این دوک‌نشین‌ها به اندازه‌ای با یکدیگر اختلاف داشتند که هیچ‌یک از پادشاهان آلمانی در قرون وسطی موفق نشدند آن کشور را بصورت واحدی درآورند. ژرمن‌ها شخصی بنام هانری فولر^[۴۷] شاهزاده ساکسونی را از میان خود به پادشاهی ژرمن‌ها برگزیدند. این واقعه هم نقطه‌ی عطفی در تاریخ قرون وسطی به حساب می‌آید و هم نقطه‌ی عظمت تاریخ آلمان است، زیرا او نخستین پادشاهی بود که فرانک شرقی را از پیوستگی با دولت کارولنژین جدا ساخت و توانست دولت خود را براساسی نوین پایه نهد. شاهزاده‌نشین‌های دیگر ژرمن با این پادشاه منتخب به اتحاد صادقانه‌ای دست زدند.
منطقه‌ی لرن یکی از مناطقی بود که پادشاهان فرانسه و ژرمانی مدت‌ها بر سر آن درگیر بودند. این درگیری‌ها نیز به دوره‌ی هانری فولر نیز کشیده شد، که اتفاقاً الحاق این منطقه به ژرمانی در دستور کار هانری قرار گرفت. سرانجام در ۹۲۵ میلادی «هانری اغتشاشات داخلی فرانسه را غنیمت شمرده و از سرکردگان آن خاک قول اطاعت گرفت، درنتیجه این واقعه با آنکه مردم این خطه به زبان رومی تکلم می‌کردند، لرن از دست فرانسه رفته و ایالتی آلمانی شد …»(ماله، ۱۳۸۸، ج۴: ۱۵۰) ضمیمه شدن لرن به فرانک شرقی برای قرن‌ها مرز غربی آلمان را در مقابل فرانک غربی مشخص نمود.
۲-۴- امپراتوری مقدس روم
۲-۴-۱- تأسیس امپراتوری مقدس روم
با مرگ هانری در سال ۹۳۶، فرزندش اتون^[۴۸] اول ملقب به کبیر به پادشاهی ژرمن‌ها رسید. درباره او آمده است که «… سلطنت خود را با سیر و سیاحت گذرانید و بدین لحاظ «پادشاه سیار» لقب یافت … خواندن نمی‌دانست و فقط به زبان اهل ساکسن به درستی تکلم می‌کرد، قدرت و شهرت اتون مخصوصاً در سایه سلحشوری او بسط یافت.»(ماله، ۱۳۸۸، ج۴: ۱۵۱) اتون شاهزاده‌نشین‌های دیگر را وادار به تبعیت از خود کرد. با شروع سلطنت اتون تاریخ اقوام ژرمن به نقطه‌ی اوج عظمت خود رسید. اتون همچنین تمام مخالفین را زیر فرمان خود آورد و ایالات را به اقوام خود سپرد. و با اسلاوها و مجارها که تا این زمان هنوز دست از غارتگری برنداشته بودند به مبارزه پرداخت. «… سرانجام نیروهای مجار را در نبرد لخ درهم شکست و بدین وسیله سرتاسر اروپا را مرهون خدمت خود ساخت.»(براینت، ۱۳۵۴: ۲۹) اتون کبیر در سال ۹۶۲ میلادی امپراتوری مقدس رم- ژرمن را پس از ضمیمه کردن ایتالیا به سرزمین‌های خود تأسیس کرد. این امپراتوری به مملکت ژرمانی یا به گفته‌ی فرانسویان «آلمان» شهرت پیدا کرد. در حالیکه ساکنان امپراتوری سرزمین خود را «دویچلند^[۴۹]» می‌گفتند. امپراتوری از چهار قوم عمده‌ی ژرمن تشکیل شده‌بود که عبارتند از: سوآب(قوم آلامان)- قوم باویر^[۵۰]- قوم فرانک شرقی(ساکن فرانکونی)- قوم ساکس.
از هنگام زمامداری هانری، موسس سلسله ساکس، این خانواده برای بقای خود حمایت دو جناح از قدرت را بدست آوردند. یکی فئودال‌ها که با حمایت از پادشاه نظام سرواژ را سراسر ایالات ژرمنی به راه انداخت. جناح دیگر روحانیون کلیسا بودند که خصوصاً در زمان اتون کبیر صاحب املاک گسترده شدند. اتون به دلیل قدرت فراوان حق انتصاب اسقف‌های ایالات ژرمنی را از پاپ گرفته‌بود، اسقف‌ها در املاک خود فرمانروای مطلق بودند که هم حکومت دینی و هم حکومت سیاسی در اختیار آنان بود. فقط سالیانه مالیات و هدایایی برای امپراتور می‌فرستادند و در مواقع جنگ نیروهای نظامی خود را مأمور خدمت امپراتور می‌کردند.
پس از مطیع کردن فتودال‌ها و در اختیار گرفتن زعامت کلیسا- حق انتخاب اسقف‌ها- اتون مصمم شد عملاً ایتالیا را ضمیمه امپراتوری خود کند. زیرا اولاً ایتالیا مقر پاپ بود و سالیانه مقدار قابل ملاحظه‌ای صدقه و هدایا از سراسر اروپا توسط مسیحیان معتقد، به روم سرازیر می‌شد، دوماً تسلط بر ایتالیا به منزله تسلط بر دستگاه پاپی می‌بود و این عمل موجب افزایش قدرت و عظمت او در اروپا و سرزمین‌های ژرمنی می‌شد به این دلیل بود که اتون در پی فرصت بود تا به آن تسلط پیدا کند.
در همین ایام اتون- پادشاه ژرمن‌‌ها- با دوشیزه‌ای که ایالت لمباردی، واقع در شمال ایتالیا را به ارث برده‌بود ازدواج کرد و پادشاه لمباردی شد. علاوه بر این تنزل قدرت دینی و دنیایی پاپ که حاصل هرج و مرج داخلی ایتالیا بود، باعث قدرت‌گیری نجبا شد که مسند قدرت را به میل خود به این و آن تفویض می‌کردند، اتون این موقعیت را غنیمت شمرد، و «… تصمیم به مداخله گرفت و به سرزمین ایتالیا رفته و آن را تصرف نمود و خود را در سال ۹۶۲ میلادی پادشاه ایتالیا و امپراتور خواند. با این اقدام امپراتوری مقدس روم ژرمن که نیرومندترین کشورهای اروپا و مدعی امپراتوری روم قدیم و امپراتوری شارلمانی بود را بوجود آورد …»(دولاندلن، ۱۳۷۰، ج۱: ۴۳۴ و ۴۳۳)
به این ترتیب اتون با لشکرکشی به ایتالیا و پس از تصرف این سرزمین، پاپ را وادار به اطاعت از خود کرد. و در مقابل امپراتور مقام پاپی و سلطه‌ی دینی او را بر شهر رم پذیرفت و پاپ یوهانس دوازدهم در سال ۹۶۲ میلادی تاج امپراتوری مقدس روم را بر سر اتون گذاشت. همین سال مبدأ امپراتوری مقدس روم ژرمن با رایش اول می‌باشد، «… این امپراتوری، برخلاف امپراتوری شارلمانی، قدرت نهادینه شده و بسیار مستدام و طویل‌المدتی از خود به نمایش گذاشت، براین امپراتوری «امپراتوری مقدس روم ملت آلمان» نام نهادند، عنوانی که در بادی امر از ویژگی مقدس امپراتوری و آنگاه از میراث رومی آن و نیز خاطره شهر رم بعنوان پایتخت امپراتوری حکایت داشت و بالاخره به نقش برجسته آلمانی‌ها در این امپراتوری تأکید داشت.»(لوگوف، ۱۳۸۷: ۸۶) این امپراتوری را که شالوده‌ی آن را اتون کبیر ریخت در واقع در حکم امپراتوری روم قدیم بود که تا سال‌های نخستین قرن نوزدهم دوام پیدا کرد.
۲-۴-۲- موقعیت جغرافیایی امپراتوری مقدس روم- ژرمن
امپراتور مقدس روم از شمال به جنوب و از دریای شمال تا مدیترانه امتداد یافته‌بود، و ملت‌های ژرمنی ایتالیایی را دربر می‌گرفت. این امپراتوری «… از جانب مغرب محدود به فرانسه و از طرف مشرق محدود به لهستان و مجارستان می‌گردید، و شامل چک‌های سرزمین بوهم و جماعات کثیری از مردم فرانسوی زبان اراضی بلژیک امرزی، لرن، بورگاندی شرقی و نواحی غربی سویس بود. به استثنای اینها باقی اقوام که در این امپراتوری قرار داشتند، آلمانی بودند.»(پالمر، ۱۳۸۶، ج۱: ۲۲۵)
تا شش سال اول سده‌ی نوزدهم، امپراتوری وسیع‌ترین دولت اروپا به شمار می‌رفت و بخصوص بر اثر سیاست‌ هابسبورگ‌ها که ازدواج با دیگر خاندان‌های حکومتگر را اساس سیاست خود قرار داده‌بودند «… از اقوال معروف لاتینی است که چون دیگران ناگزیر به رفتن در میدان کارزارند، تو ای اتریشی فرخنده‌فال ازدواج کن.»(پالمر، ۱۳۸۶، ج۱: ۱۲۹) بعنوان نمونه فیلیپ ولیعهد اتریش با جوانا وارث قلمرو و سلطنت اسپانیا ازدواج کرد، حاصل این ازدواج تولد فرزند پسری بنام شارل بود. شارل یا شارلکن(شارل پنجم) بر تخت سلطنت اسپانیا، اتریش و هلند نشست. «… بدین ترتیب امپراتوری مقدس روم از نظر وسعت خاک و قدرت به درجه‌ای رسید که در آن عهد نمونه‌اش نبود»(پالمر، ۱۳۸۶، ج۱: ۱۲۹). این امپراتوری اگرچه از دریای بالتیک تا دریای مدیترانه را دربر می‌گرفت اما از نظر وسعت هرگز به پای امپراتوری شارلمانی نرسید و با بزرگ‌ترین وسعت خود از کشورهای آلمان، اتریش، اسلوونی، سوئیس، لیختن‌اشتاین، بلژیک، هلند، لوکزامبورگ، جمهوری چک، شرق فرانسه، شمال ایتالیا و غرب لهستان کنونی تشکیل شده‌بود.
۲-۴-۳- وضع سیاسی امپراتوری مقدس روم
امپراتوری مقدس روم درهم‌ترین وضع سیاسی را داشت. در این امپراتوری سه نوع ایالت وجود داشت که عبارتند از: ۱- ایالات شاهزاده‌نشین، دوک‌نشین و سلطنت‌های کوچک ۲- ایالات روحانی و یک ناحیه اسقف‌نشین ۳- شهرهای آزاد امپراتوری، «… همه این دولت‌ها گرچه براستی مستقل بودند، خود یک نوع وفاداری و تبعیت از امپراتوری داشتند …»(دنکاف و بکر، ۱۳۸۰: ۱۸۹) اما این امپراتوری به هیچ روی یک دولت نیرومند بشمار نمی‌آمد، امپراتوری مقدس برخلاف کشورهای فرانسه و انگلیس نتوانست در تحکیم قدرت موفق شود و در کشاکش‌های قرون وسطی که از یک طرف میان پاپ و از طرف دیگر میان امپراتور و اشراف پاره‌پاره شد و تعداد دولت‌های آن از چهارصد هم تجاوز نمود، که از نظر وسعت بسیار متفاوت بودند. «… برخی از این شاهزاده‌نشین‌ها به اندازه‌ای کوچک بودند ، که مردم به شوخی درباره آن‌ها می‌گقتند، وقتی حاکم به خواب می‌رود اگر سرش را در ملک خود گذاشته باشد، به ناچار باید پاهایش را در ملک همسایه‌اش دراز بکند …»(دنسکوی و آگیبالووا، ۱۳۵۵: ۴۲). به موقع تاجگذاری امپراتوران، هریک از آن‌ها سه بار تاجگذاری می‌کردند، بدین معنی که تاج نقره‌ای آلمانی را در اکس‌لاشاپل، تاج آهنین ایتالیا را در منزا نزدیک میلان و تاج زرین امپراتوری روم را در شهر رم بر سر می‌گذاشتند.
در سال ۱۳۵۶ میلادی حق انتخاب امپراتور به هفت شاهزاده‌ی آلمانی، که حکام هفت ایالت بودند، تفویض شد. که در تاریخ امپراتوری مقدس روم به امیران منتخب شناخته می‌شدند. «… برکنار رود رَن و موزل سه دولت روحانی ترو^[۵۱] و کولونی^[۵۲] و مایانس^[۵۳] و ناحیه پالاتی‌نا^[۵۴] و در سواحل رود اِلب دوک‌نشین ساکس^[۵۵] و مملکت بوهم و برکنار رود اِلب و اُدِر ناحیه براندبورگ^[۵۶]، ممالک هفت‌گانه انتخابی که حکمرانانشان حق انتخاب امپراتور را داشتند، تشکیل می‌دادند.»(ماله، ۱۳۸۸، ج۳: ۶۱) بنابراین مقام امپراتور انتخابی بود و کسی با حق وراثت به سلطنت نمی‌رسید. «… هرچند امپراتور بر دیگران ریاست داشت، اما چون او را باید انتخاب می‌کردند وی ناگزیر با انتخاب‌کنندگان مدارا می‌نمود.»(ماله، ۱۳۸۸، ج۳: ۶۱) در سال مذکور شارل چهارم طی صدور فرمانی که با مهر زرین ممهور شده‌بود تمام حقوق یک حکومت خودمختار را برای امیران در املاکشان تضمین نمود. به این ترتیب شاهزاده‌نشین‌ها در امور داخلی مستقل، ولی در سیاست و روابط خارجی تابع قواعد امپراتوری بودند. امپراتور نیز از طرف نمایندگان هفت امیرنشین یادشده انتخاب می‌شد. امپراتور همراه هفت نماینده در دیت^[۵۷] (مجلس مشورتی یا پارلمان که بعدها به رایشتاک تبدیل شد) در مورد مسائل کلی سرزمین‌های خود بحث و گفتگو می‌کردند. با این حال امپراتور بدون رضایت امیران منتخب، انجمن شاهزادگان و انجمن شهرها، نه می‌توانست سرباز و مالیات بگیرد و نه اعلان جنگ و یا صلح‌نامه امضاء کند!
امیران منتخب امپراتوری همگی از امرا و اسقفان آلمانی بودند و موقع انتخاب امپراتوری به شدت باهم چانه می‌زدند و این اختلاف نظرهای شدید باعث از هم گسستن بیشتر امپراتوری می‌شد. این نشان می‌داد که امپراتوری مقدس نه تنها در حکم دولت واحدی برای ژرمن‌ها نبود «… بلکه مجمعی بود مرکب از دولت‌ها و سلطان‌ها که امپراتور اجراکننده‌ی مقاصد ایشان بشمار می‌رفت …»(ماله، ۱۳۸۸، ج۳: ۶۴)
امپراتوری مقدس روم درحقیقت کنفدراسیونی سست‌بنیاد از امیرنشین‌ها و حتی شهرهای آزاد بود که مدام با یکدیگر کشمکش داشتند. قدرت واقعی کاملاً در دست اشراف‌زادگان و کلیسا بود. در میان کاندیداهای امپراتوری بیش از همه، اعضای خاندان هابسبورگ به این مقام دست پیدا کردند. «… در سال ۱۴۳۸ میلادی آرشدوک اتریش به پادشاهی آلمان برگزیده شد و فرمانروایان اتریش با نام امپراتوران مقدس روم در بخش بزرگی از اروپا قدرت را بدست گرفتند …»(راعی، ۱۳۷۳: ۱۶۶). نام خانوادگی آرشدوک هابسبورگ بود و از این جهت بدین نام خوانده شدند. افراد این خاندان بعدها بواسطه‌ی دارایی‌های فراوانی که در اتریش به ارث برده بودند و از سرزمین‌های دیگر تصاحب کرده بودند، طی نسل‌های متوالی به جز یک دوره‌ی کوتاه از سال ۱۴۳۸ تا ۱۸۰۶ مرتب به این مقام رسیدند.