امنیت اجتماعی خانواده عبارت است از حفظ حریم زندگی خانوادگی از خطرات و تهدیدات، همچنین ارتقاء سطح زندگی خانوادگی با اتخاذ تدابیری جهت کسب فرصت‌های زندگی. در اینجا «خطرات و تهدیدات به کلیه مخاطراتی اطلاق می‌شود که در روابط گرم و عاطفی، صمیمی و محبت‌آمیز خانواده، اختلال ایجاد نماید و احساس نزدیکی و همدلی میان آنان را از بین ببرد.»
(چلبی :۱۳۷۵: ۷۰)
فصل دوم
پیشینه نظری پژوهش
۲-۱ مقدمه
در این فصل ابتدا به بررسی تحقیقات انجام شده در ایران و خارج از ایران می‌پردازیم و سپس تعاریف مختلف ازدواج و خانواده و بعد اعتماد، اعتماد اجتماعی و همچنین اعتماد زناشویی را می‌آوریم. سپس نظریات مطرح شده در مورد احساس امنیت و ابعاد آن و امنیت اجتماعی را بر می‌رسیم و برای واضح‌تر شدن مفهوم احساس امنیت همسران در زندگی مشترک، به نظریات انسجام خانوادگی، رضایت زناشویی، تعارض زناشویی اشاره می‌کنیم.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

در این مقال، در مورد رابطه بین اعتماد بین همسران و احساس امنیت در زندگی مشترک، تحقیق گسترده‌ای انجام نشده است، اما سعی بر این بوده است که با وجود تمام محدودیت‌ها، در این فصل به خلاصه‌ای از نتایج تحقیقات موجود اشاره شود.
۲-۲ تحقیقات انجام شده در ایران
در بررسی های به عمل آمده، هیچ پژوهشی که اعتماد بین دو همسر و رابطه اش بر روی احساس امنیت همسران در زندگی مشترک بررسی کرده باشد، یافت نشد. لیکن فقط یک پژوهش در مورد اعتماد به همسر از سوی زنان در شهر تهران صورت گرفته است که در اینجا مورد بررسی قرار گرفت.
امیرکافی(۱۳۷۴) تحقیقی تحت عنوان «اعتماد اجتماعی و عوامل موثر بر آن» که در دانشگاه بهشتی انجام داده است. در این تحقیق میزان همبستگی متغیرهای تعاملات اظهاری، سرمایه اجتماعی، امنیت، تعهد در رابطه، تعهد درونی، دگرخواهی و مقبولیت اجتماعی با اعتماد اجتماعی همبستگی داشته اند و میزان همبستگی هر یک از عوامل فوق با اعتماد اجتماعی به ترتیب ۳۶% ، ۲۸% ، ۲۱%، ۲۳ % ، ۳۷ % ، ۴۲ % و ۲۷ % بدست آمده بود.
گروسی و همکاران (۱۳۸۵) در تحقیقی «تحت عنوان بررسی رابطه اعتماد اجتماعی و احساس امنیت در بین دانشجویان شهر جیرفت» بیان کرده اند ۸/۷۸ درصد از دانشجویان احساس امنیت اجتماعی در حد متوسط و کم داشته اند و با توجه به سطح معناداری به دست آمده برای ضرایب سه گانه پیرسون مشاهده می شد که فقط اعتماد بین شخصی با احساس امنیت اجتماعی ارتباط معنی دار داشته است.
سفیری و میرزا محمدی(۱۳۸۳) در پژوهشی تحت عنوان« اعتماد به همسر: مطالعه موردی، زنان شهر تهران» با بهره گرفتن از روش پیمایشی و با تهیه پرسشنامه، داده ها راگردآوری کرده اند. حجم نمونه ۲۸۰ نفر بوده است و از روش نمونه گیری چند مرحله ای (طبقه ای و تصادفی سیستماتیک) استفاده شده است.
پردازش داده ها در سه سطح توصیف، تحلیل دو متغیره، و تحلیل چند متغیره و تحلیل مسیر انجام شده ویافته ها نشان داد ه است که توزیع نمرات اعتماد به همسر پاسخ گویان در حدود نیمی کمتر از میانگین بود و رابطه معنادار بین متغیرهای پیشینه خانوادگی، اعتماد بنیادین، نوع دوستان همسر، زیبایی همسر، اقتدار در خانواده، شیوه گزینش همسر، میزان پایبندی به تعهدات و انتظارات، معاشرت پذیری، مجاب سازی، احساس تعلق، میزان دلبستگی همسر نسبت به خانواده، فداکاری، نظم و پیش بینی پذیری رفتار همسر، همه جانبه بودن روابط، تقسیم کار خانگی، میزان شناخت همسر و مدت زمان تعامل روزانه با میزان اعتماد به همسر وجود دارد. سایر متغیرهای مستقل رابطه معناداری با میزان اعتماد به همسر نشان ندادند.
نتیجه تحلیل رگرسیون و تحلیل مسیر، متغیرهای پیش بینی کننده میزان اعتماد به همسر و همچنین مجموع اثرات مستقیم و غیرمستقیم هر یک از متغیرهای آنها را به شرح ذیل نشان داد:
ویژگی های روابط متقابل: ۶۰/.، زیبایی همسر: ۳/۶-، قدرت در خانواده: ۲۱.۷۸-، نوع دوستان همسر: ۱۶/۶ و شکست در زندگی: ۰/۲۳-
مرجان خلیلی (۱۳۷۸) در تحقیقی تحت عنوان «تضاد درخانواده با تاکید بر تضاد میان همسران و عوامل موثر برآن» که در دانشگاه الزهرا انجام شده است، میزان همبستگی انحرافات همسر با تضاد در خانواده ۶۳۸۴/. و میزان همبستگی بی اعتمادی و شک داشتن همسر نسبت به زن را ۲۰۱۶/. بدست آورده اند که هر دو نیز معنادار بوده اند (خلیلی،۱۳۷۸).
آزاد ارمکی و کمالی ( ۱۳۸۱)،در تحقیقی تحت عنوان «اعتماد، اجتماع و جنسیت، بررسی تطبیقی اعتماد متقابل در بین دو جنس»انجام داده اند. این مطالعه با عطف توجه به اهمیت حضور زنان در عرصه اجتماع و حتی عامل محوری قلمداد کردن نقش زنان در توسعه کشور به تبعیت از شومپیتر درصدد آن است که ضمن شناسایی ابعاد و سطوح اعتماد متقابل به عنوان یکی از مباحث اصلی در موضوع اعتماد اجتماعی و بررسی عوامل موثر بررسی عوامل موثر بر آن، تأثیر عامل جنسیت در آن را با سایر متغیرهای مورد نظر مقایسه و بررسی کرده است. نتایج این تحقیق حاکی از پایین بودن سطح متقابل در سطح کشور ( ۲۷/۵ در مقیاس ۰ تا ۱۰) و خصوصا سطح پایین تر اعتماد متقابل در میان زنان نسبت به مردان (به ترتیب ۲۳/۵ و ۳۲/۵) به خودی خود به معنی نشانه های آسیب شناختی روابط اجتماعی تلقی شده است.
ردادی (۱۳۸۷) در تحقیقی تحت عنوان « سرمایه اجتماعی و امنیت اجتماعی» سرمایه اجتماعی به دلیل توانایی در توضیح بسیاری از پدیده های جامعه مدرن، توانسته است جایگاه مهمی را در ادبیات علمی جهان کسب نماید . در اکثر رشته های علوم اجتماعی به نوعی از این مفهوم استفاده می‌شود و به یک مفهوم بین رشته ای تبدیل شده است . از جمله حوزه هایی که در سرمایه اجتماعی مورد توجه قرار گرفته، حوزه امنیت اجتماعی است . این مقاله به بررسی تأثیر سرمایه اجتماعی بر امنیت اجتماعی می پردازد. در جامعه بیمار، روابط به شکلی در جریان است که اعتماد تولید نمی شود . انحرافات اجتماعی بالفعل نیز بازتاب نبود سرمایه اجتماعی است . یکی از راه های مهم افزایش سرمایه اجتماعی در است. هنجارها موجب تقویت همیاری، انسجام بخشی و « هنجارهای اجتماعی » جامعه تقویت کاهش کنترل رسمی شهروندان می گردد و به این صورت امنیت اجتماعی را تقویت می نماید. این مقاله پیشنهاد می کند که برای افزایش امنیت اجتماعی، به سرمایه اجتماعی توجه شود . با انباشت سرمایه اجتماعی در طول زمان می توان از بسیاری از جرایم پیشگیری نمود . در جامعه دینی ایرانی تقویت هنجارهای اعتمادساز دینی می‌تواند کمک مؤثری در جهت افزایش سرمایه اجتماعی تلقی شود.
نبوی، حسین زاده و حسینی (۱۳۸۹) در تحقیقی تحت عنوان «بررسی عوامل اجتماعی و اقتصادی موثر بر احساس امنیت اجتماعی» بیان کرده اند متغیرهای گرایش به مشا رکت در تأمین امنیت، تلقی از عملکرد پلیس و پایگاه اجتماعی– اقتصادی به صورت مستقیم و متغیر احساس محرومیت نسبی به طور معکوس بر احساس امنیت اجتماعی افراد تأثیرگذار هستند . متغیرهای تلقی از عملکرد قانون و جنسیت، تنها بر بعد امنیت جانی اثرگذارمیباشند. یافته های به دست آمده در زمینه ی رابطه متغیرهای مستقل با متغیر وابسته، موافق با مطالعات انجام شده ی پیشین است.
ساروخانی و نوید نیا (۱۳۸۵) در تحقیقی تحت عنوان «امنیت اجتماعی خانواده و محل سکونت در تهران» با تاکید بر متغیر محل سکونت، به مطالعه امنیت اجتماعی خانواده می پردازند و میزان برخورداری خانواده ها در شرایط فعلی از امنیت اجتماعی را مورد بررسی قرار می‌دهند. امنیت جانی، امنیت مالی، امنیت شغلی، امنیت عاطفی و امنیت اخلاقی به عنوان ابعادی از امنیت اجتماعی خانواده برآورد گردیده و تفاوت این ابعاد به لحاظ منطقه سکونت مورد مقایسه قرار گرفته است.روش: این تحقیق از نوع پیمایشی است که طی آن با ۴۲۰ خانواده ساکن در منطقه شمال و جنوب تهران مصاحبه شده است. برای تحلیل داده ها از آزمون t استفاده شده است.یافته ها: یافته ها نشان می‌دهد که محل سکونت بر امنیت اجتماعی خانواده اثرات موثر و معنی داری دارد. همچنین سطح برخورداری خانواده از امنیت جانی، مالی، شغلی، عاطفی و اخلاقی به نوبه خود تأثیر زیادی بر امنیت اجتماعی به عنوان شاخص ترکیبی از سطوح گوناگون امنیت در اجتماع را نشان می‌دهد.نتایج: امنیت اجتماعی خصلتی تفاضلی، شبکه ای، جمعی و ترکیبی دارد و متناسب با محل سکونت خانوارها، این ویژگی های دستخوش تغییر می شوند.
خورشیدوند (۱۳۸۸) در تحقیقی تحت عنوان«نقش خانواده در تامین امنیت و جایگاه پلیس در ارتقاء آن» بیان کرده است که یکی از موضوعاتی که در اعصار گوناگون ذهن بشر را به خود مشغول داشته است، مسأله امنیت است. اما ایجاد امنیت در جامعه و فراهم نمودن بسترهای مورد نیاز برای برقراری نظم و امنیت در جامعه به قانونمند بودن افراد جامعه وابسته است. از طرف دیگر خانواده، پایه و اساس ساختار اجتماعی بوده، به گونه ای که سلامت جامعه و خانواده به هم وابسته اند. عوامل مختلفی در انحراف جوانان مؤثر است، از جمله جهل و بی خبری، ضعف عقیده و ایمان، عدم تسلط بر نفس، عدم مدیریت خود، ضعف اراده، وجود الگوی نامناسب که البته در خانواده می توان راهبردهایی برای مقابله با آنان به کار بست. راهبردهایی چون : آموزش تدریجی؛ ارائه الگوی مناسب ؛ ممارست و ایجاد عادت؛ اقناع عاطفی؛ تداوم در شادی. بنابراین لازم است که همه ا عضای خانواده، مخصوصاً والدین در ایجاد امنیت در جامعه مشارکت داشته باشند . در این مقاله روش ها ی آگاهی بخش به والدین، تبیین مسئولیت ها و برانگیختن وجدان اخلاقی و اجتماعی و مبارزه با جلوه های ناامنی پیشنهاد و ارائه گردیده که ثابت می کند افزایش امنیت با افزایش فرهنگ خانواده ها ارتباط مستقیم داشته و این مهم جز از راه آگاهی بخشی امکان پذیر نمی باشد.
زمانی (۱۳۸۶) در تحقیقی تحت عنوان «نقش و کارکرد نهاد خانواده در تامین امنیت اجتماعی» ، بیان کرده اند که پدیده های اجتماعی به لحاظ ماهیت سیال خود همواره درمعرض تأثیر و تاثر متغیرهای گوناگون در عرصه اجتماع هستند و بدون شک در رفتار افراد و گروه ها و شاخت و جهت دهی به یکدیگر، نقش غیرقابل انکار دارند. مفاهیم امنیت و اجتماع نیز در این فضا قابل ارزیابی هستند. در میان نهادهای اجتماعی در ایران، نهاد خانواده عموما از کانون گرمی بهره می برد و دارای کارکردهای متنوعی در شئون مختلف اجتماعی از جمله امنیت است. در این مقاله جایگاه نهاد خانواده در درون ساخت نظام اجتماعی به ویژه حوزه امنیت اجتماعی، بسیار رفیع و دارای آثار غیرقابل انکار می‌باشد.
جمشیدی، رزمی، حقیقت سامانی (۱۳۸۷) در تحقیقی تحت عنوان «رابطه انسجام و انعطاف پذیری خانواده با ابعاد کمال گرایی»بیان کرده اند که انسجام خانواده هم سو با یافته های بررسی های انجام شده تنها به پیامدهای مثبت می انجامد ، اما انعطاف پذیری خانواد ه با افزایش در جنبه های مثبت و منفی کمال گرایی، کارکرد دوگانه ای از خود نشان می‌دهد . رابطه انعطاف پذیری با جنب ه های منفی کمال گرایی ممکن است ناشی از عدم تأکید صریح والدین انعطاف پذیر بر خواسته ها و چشم داشت هایشان از فرزندان باشد.
زارع وسامانی (۱۳۸۷) در تحقیقی تحت عنوان«بررسی نقش انعطاف پذیری و انسجام خانواده در هدف گرایی فرزندان» بیان کردند که انسجام خانواده پیش بینی کننده مثبت اهداف تسلط رویکردی، عملکرد رویکردی و پیش بینی کننده منفی عملکرد اجتنابی است. انعطاف پذیری خانواده پیش بینی کننده مثبت هدف تسلط رویکردی و پیش بینی کننده منفی اهداف تسلط اجتنابی و عملکرد اجتنابی است.
چلبی و رسول زاده اقدم (۱۳۸۱) در تحقیقی تحت عنوان «آثار نظم و تضاد خانواده بر خشونت علیه کودکان» بیان کردند که متغیر نظم و تضاد در خانواده به ترتیب اهمیت، اثرات موثر و معنی داری بر خشونت علیه کودکان در خانواده ها دارند.
۲-۳ تحقیقات انجام شده در خارج ایران
دیوید دبلیو ادجرلی در مقاله خود تحت عنوان «اعتماد» سعی کرده است که اعتماد را تعریف کند، او اعتماد را شامل سه مولفه می داند: انتظار (چشمداشت) دو جانبه، آزمون زمان و پیامدها. او که ما را به انتظارات دو جانبه طرفین توجه می‌دهد، معتقد است که برای اعتماد قراردادی وجود دارد مبنی بر اینکه انتظارات شما چیست و شما خواهان بدست آوردن چه چیزهایی هستید. پس از آن نوبت به ارزیابی قراردادتان د رطول زمیان می‌رسد و مرحله آخر توجه به پیاندها و بروز عکس العملهای مناسب می‌باشد. Edgerly , 1998) ) .
در مورد اعتماد به همسر نیز موارد پیشنهادی ادجرلی می‌تواند مفید واقع شود. قبل از هر چیز همسران باید انتظارات خود را در مورد اعتماد به یکدیگر مشخص نمایند، در طول زمان آن را ارزیابی کنند و واکنش از خود بروز دهند.
جانیس آبراهام اسپیرینگ و دکتر مایکل اسپیرینگ، «اعتماد در زناشویی»را به طور خاص بررسی کرده اند. با وجود دید روان شناختی این نویسندگان، اشاره آنها به عومال موثر بر اعتماد به همسر مفید به نظر می رشد. عواملی چون بررسی زمانی، بیماری و حادثه، مرگ، تغییر محل زندگی، تغییر موقعیت اجتماعی فرد، شکست شخصی، دگرگونی های زمانی و اعتیاد به مواد مخدر. (اسپیرینگ و اسپیرینگ، ۱۳۸۰)
نانسی بوچانا، راشل کراس نوب و سارا سولنیک در مقاله خود تحت عنوان اعتماد و جنسیت : بررسی رفتار و باورها در بازی سرمایه گذاری در سال( ۲۰۰۴) بررسی کرده اند که چگونه جنسیت بر اعتماد، احتمال مورد اعتماد قرار گرفتن و میزان اعتماد تأثیر میگذارد؟آنها انتخاب های مردان و زنان را در بازی سرمایه گذاری مقایسه و از داده های پرسشنامه استفاده کرده اند تا انگیزه تفاوت رفتاری را دریابند. نتایج نشان دادند که مردان اعتماد بیشتری نسبت به زنان دارند، و زنان نسبت به مردان قابل اعتماد تر هستند.رابطه بین بازده مورد انتظار و رفتار اعتمادی در میان مردان که از زنان قوی تر است، نشان می‌دهد که مردان به تعامل با استراتژی بیشتری نسبت به زنان نگاه میکنند.زنان خود را هم به اعتماد و هم مقابله به مثل بیشتر موظف میدانند ، اما تأثیر تعهد بر رفتار متفاوت است.

نظریه های مرتبط با موضوع
خانواده و ازدواج
تعاریف- نخست باید مفاهیم اساسی خانواده، خویشاوندی و ازدواج را تعریف کنیم.
خانواده گروهی از افراد است که با ارتباطات خویشاوندی مستقیما پیوند یافته اند و اعضای بزرگسال آن مسئولیت مراقبت از کودکان را به عهده دارند. پیوندهای خویشاوندی ارتباطات میان افراد است که یا از طریق ازدواج برقرار گردیده اند، یا از طریق تبار که خویشاوندان خونی (مادران، پدران، فرزندان دیگر، پدربزرگها و غیره) را به یکدیگر مرتبط می سازد. ازدواج می‌تواند به عنوان پیوند جنسی از نظر اجتماعی به رسمیت شناخته شود و امری پسندیده بین دو فرد بزرگسال تعریف شود. هنگامی که دو نفر ازدواج می‌کنند، با یکدیگر خویشاوند می شوند. اما پیوند ازدواج، شمار زیادتری از خویشاوندان را نیز با همدیگر مرتبط می سازد. والدین، برادران، خواهران و سایر خویشاوندان خونی، خویشاوند شریک ازدواج می شوند. (گیدنز، ۱۳۷۹:۴۲۴).
ساروخانی با تعریفی از کارلسون karlsson) ) و کلودی استروس c.Leui-Strauss) ) و گونتر تعریف کامل تری را از ازدواج به دست می‌دهد:
ازدواج عملی است که پیوند بین دو جنس مخالف را بر پایه روابط پایای جنسی، موجب می‌شود. بنابراین، رابطه دو فرد از یک جنس چه به طور موقت و چه دائم ازدواج خوانده نمی شود. از سوی دیگر در تعریف ازدواج، روابط جسمانی بین دو انسان از دو جنس مخالف به خودی خود کافی به نظر نمی رسد. چه، ازدواج مستلزم انعقاد قراردادی اجتماعی است که مشروعیت روابط جسمانی را موجب می گردد. به بیان دیگر، در راه تحقق ازدواج باید شاهد تصویب جامعه نیز باشیم.
کارلسون در اثرش انطباق پذیری و ارتباط در ازدواج این تعریف را از ازدواج به دست می‌دهد: «ازدواج فرایندی است از کنش متقابل بین دو فرد. یک مرد و یک زن که برخی شرایط قانونی را تحقق بخشیده اند و مراسمی برای برگزاری زناشویی خود برپا داشته اند و به طور کلی عمل آنان مورد پذیرش قانون قرار گرفته و بدان ازدواج اطلاق شده است.» کلودی استروس معتقد است که ازدواج «برخوردی است دراماتیک بین فرهنگ و طبیعت، یا میان قواعد اجتماعی و کشش جنسی.»
گذشته از این چهار خصلت (ارتباط جسمانی، تخالف جنسی، پایایی و قرارداد اجتماعی)، ازدواج ارتباطی را می رساند که در مقایسه با دیگر ارتباطات انسانی دارای تامیتی است بی نظیر. دیگر ارتباطات انسانی هریک بعدی از ابعاد حیات را می پوشانند و حال آنکه زوجیت دارای ابعاد زیستی، اقتصادی، عاطفی و نیز روانی و اجتماعی است. به بیان دیگر، همزیستی زوجین در درون خانواده، آنان را در چنان گردونه ای از ارتباطات مختلف قرار می‌دهد که بی هیچ شبهه قابل مقایسه با هیچ یکی از دیگر ارتباطات انسانی نیست. (ساروخانی، ۱۳۷۰ : ۲۳-۲۴)
-تطور همسر گزینی
به گفته نویسندگان کتاب طرح مقدماتی جامعه شناسی ایران شاید کهن ترین راه تحصیل همسر، اسارت و یغمابری یا خریداری یا مبادله بوده است. به عقیده این نویسندگان رسم خرید یک دختر نه به قصد خدمتگزاری بلکه گاهی هم به منظور زناشویی تا دیرباز در ایران وجود داشته است است. وستر مارک نشان داده است که نزد «اقوام پست» نتیجه زناشویی به ندرت موجب خرسندی می‌شود و در بیشتر موارد برای ایجاد توازن و همسنگی می باید به پدر و یا به دیگر خویشان نامزد خساراتی پرداخت شود.
چند همسری با دو چهره اصلی خود، چندشویی و چندزنی، از دیگر شیوه های زوجیت در جهان است. اگر این گونه پیوندها افراد را برای همیشه مقید و متعهد می سازند، پیوندهایی هم هستند که شکل نکاح موقت دارند. در ازدواج موقت یا صیغه، در ازای زمان نکاح و بیشی و کمی آن به تصمیم و خواست هر دو بستگی دارد. زنی که با چنین شرطی ازدواج می کند از حق ارث محروم است. (بهنام، ۱۳۸۴: ۲۳)
بی آنکه بخواهیم سهم میل جنسی را به عنوان عاملی که فرد را به سوی زناشویی چند همسری می راند و پاره ای کسان بر آن پای می فشرند، انکار کنیم و یا بخواهیم سهم عامل «معصیت روح» را که به گمان بعضی دیگر در غریزه رسوخ می کند نپذیریم، می توان پذیرفت که گاهی تأثیر گروه انسان را به یک چنین ازدواجی می کشاند.
در کنار این گونه وصلتها که سهم احساسات شخصی در دو سوی ازدواج به کمترین اندازه خود می‌رسد، ما حتی در گروه های به اصطلاح نامتمدن در امر همسر گزینی به مکانیسم هایی نیز برخورد می کنیم که برای جوانان آزادی عمل قابل توجهی قائل هستند. برای اثبات این فرضیه می توان از مثالهای چندی از بررسی وسترمارک به نام تاریخ زناشویی برگزیده ایم، سود جست. نویسنده در اینجا از بررسی توماس بریج که در میان اقوام یاهان در سرزمین آتش به عمل آمده یاد می کند. در میان این جماعت چه بسا روی می‌دهد که دختر جوانی احساس کند نسبت به شوهر خود بیزاری شدید و عمیقی دارد آنچنان که تمایل دارد او را ترک گوید. در چنین حالی اگر این دختر در نفرت خود باقی بماند و پای فشرد او را به کسی شوهر می‌دهند که خواستارش باشد. «ساروخانی ، ۱۳۷۰ : ۳۴-۳۳»
۲-۵ نظریه های مرتبط با متغیر وابسته تحقیق: احساس امنیت همسران در زندگی مشترک
تعاریف
امنیت اساسی ترین نیاز و رمز توسعه و بقای نظام و جامعه است. انسان بدون امنیت دچار هرج و مرج و آشوب طلبی می‌شود و همچنین مردم نمی توانند نیازهای ساده روزمره خود را تامین کنند. امنیت نعمت بزرگ الهی است که شرط پیشرفت جوامع و زمینه حرکت عظیم یک ملت است. آدمی باتجربه دریافته است که امنیت و آسایش و رفاه که در سایه امنیت آسایش دیگران است یعنی اینکه امنیت در درون شبکه های ارتباطی انسان ها شکل می گیرد. امنیت مفهوم بسیار عمیق است که بارها از آن، در قرآن یادآوری شده است و حتی در مواردی در قرآن از آن به عنوان عطیه الهی در جامعه مورد تذکر قرار دادهاست. امنیت مطلوب در جامعه اسلامی تحقق نمی یابد مگر اینکه به حقوق همه انسانهایی که در آن زندگی می‌کنند، از این جهت که انسان توجه شود و انسانها نیز به حقوق دیگران احترام بگذارند (برگ، ۱۳۸۲: ۱)
امنیت در هر جامعه نقش کلیدی و اساسی داشته و جامعه بدون امنیت امکان پذیر نمی باشد را براساس امنیت در فکرت هر انسان که با خانواده خود قصد سفر به مکانی دیگر دارد. ابتدا از مسائل امنیتی و احساس آرامش و گزند خانواده از آسیب های دیگر را مورد بررسی قرار می‌دهد. این نشان می‌دهد انسان همواره در همه حال نیاز به امنیت دارد.
در اینجا منظور از احساس امنیت همسران ،خطرات و تهدیدات و کلیه مخاطراتی است که در روابط گرم و عاطفی، صمیمی و محبت آمیز همسران اختلال ایجاد نماید و احساس نزدیکی و همدلی میان آنان را از بین ببرد. (چلبی :۱۳۷۵: ۷۰) که این مفهوم را با بهره گرفتن از نظریه های نظم، انسجام خانوادگی، رضایت زناشویی و تعارض زناشویی توضیح می دهیم.

T = 13.47ln(P) + 34.27ln(γ) - ۱.۶۷۵ln(P)ln(γ) - ۲۰.۳۵

 

 

 

شایان ذکر است که در مقالۀ اصلی از لگاریتم معمولی استفاده شده است، امّا در صورت استفاده از این معادله، کاملاً واضح است که باید از لگاریتم طبیعی استفاده کرد.
روش­های رایانه‌ای برای پیش‌بینی تشکیل هیدرات

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

پیدایش رایانه­های رومیزی قدرتمند، زندگی مهندسان طراح را بسیار راحت­تر از قبل کرده است. آنها دیگر مجبور نیستند که به روش­های محاسبات دستی، مانند آنهایی که در فصل قبل ارائه شد تکیه کنند، علاوه بر این، دامنۀ وسیع­تری از محاسبات در دسترس است و اکنون چندین بستۀ نرم­افزاری برای پیش ­بینی شرایط تشکیل هیدرات وجود دارد. همان­طور که پیشتر نیز ذکر شد، یکی از مشکلات مطالعۀ هیدرات­های گازی، غیر استوکیومتری بودن آنهاست. هر گونه مدل ترمودینامیکی نیز باید این ویژگی غیرعادی را داشته باشد. بعدها متوجه شدند که مشکل دو چندان است، زیرا بیش از یک نوع هیدرات باید در این مدل­ها گنجانده شود. مدل­های دقیق باید تفاوت بین هیدرات­های مختلف را تشخیص دهند.
تعادل فازی^[۹۴]
معیارهای تعادل فازی، حدود ۱۰۰ سال قبل از طریق گیبس^[۹۵] پایه­گذاری شدند. این معیارها عبارتند از: (۱) فشار و دمای فازها برابر است؛ (۲) پتانسیل شیمیایی^[۹۶] هر یک از اجزای موجود در فازها با هم مساوی است؛ (۳) انرژی آزاد گیبس کل^[۹۷] باید حداقل باشد. این معیارها برای تعادل فازی شامل هیدرات هم صادق است و پایه­ای برای انجام محاسبات تعادل هیدرات است.
بیشتر تعادلات فازی به­جای پتانسیل شیمیایی از فوگاسیته^[۹۸] استفاده می­ کنند، امّا محاسبات هیدرات همچنان براساس پتانسیل شیمیایی است. در محاسبات هیدرات، کمینه بودن انرژی آزاد نیز اهمیت دارد. فاز هیدرات پایدار (نوع I، II یا حتی H) فازی است که به کمینۀ انرژی گیبس منجر شود. به این ترتیب، صادق بودن دو معیار اول برای حل مسئلۀ مربوط به هیدرات کافی نیست.
از نظر ترمودینامیکی، فرایند تشکیل هیدرات می ­تواند با انجام دو مرحله مبدل شود. در مرحلۀ اول آب خالص به قفس هیدرات خالی مبدل می­ شود. این مرحله کاملاً فرضی است، امّا برای اهداف محاسباتی سودمند است. مرحلۀ دوم، فرایند پرشدن شبکۀ هیدرات است. این فرایند به­ صورت زیر است:
(H) شبکۀ هیدرات پر شده (β) شبکۀ هیدرات خالی (α) آب خالص
تغییر پتانسیل شیمیایی این فرایند به ­صورت زیر است:

 

 

(۲-۱۱)

 

 

 

 

 

که در آن‌ µ همان پتانسیل شیمیایی و بالانویس­ها مربوط به فازهای مختلف هستند. عبارت اول بعد از علامت مساوی بیانگر پایداری شبکۀ هیدرات است. تفاوت مدل­های مختلف نیز در چگونگی محاسبۀ همین عبارت است. عبارت دوم نشان­دهندۀ تغییرات فازی آب است که می­توان آن‌ را از طریق ابزارهای متداول ترمودینامیکی محاسبه کرد. این عبارت به­ صورت زیر محاسبه می­ شود:

 

 

(۲-۱۲)

 

 

 

 

 

که در آن‌ R ثابت جهانی گازها، T دمای مطلق، P فشار، H انتالپی، V حجم مولی و زیرنویس O حالت مرجع است، و عبارت­های شامل Δ نشان­دهندۀ تغییر فاز از آب خالص (یا به­ صورت مایع یا یخ) به هیدرات (چه نوع I، چه نوع II) است. علامت بار روی دما در عبارت بالا دمای متوسط را نشان می­دهد. خواص مختلف مورد نیاز برای این محاسبات در جداول و کتاب­های مربوط موجود است (برای مثال، پدرسن و همکاران^[۹۹] ]۴۷[). این عبارت صرف­نظر از نوع مدل مورد استفاده در عمل یکسان است. ممکن است در بعضی از مدل­ها تغییرات کوچکی گنجانده شده باشد، امّا از نظر تئوری همین معادله و پارامترهای آن‌ در همۀ مدل­ها استفاده می­ شود.
واندروالس و پلاتیو
اولین مدل برای محاسبۀ تشکیل هیدرات مدل واندروالس و پلاتیو^[۱۰۰] ]۴۸[ است که مدلی آماری برای تشکیل هیدرات ارائه دادند. این دو غلظت گونه­ های غیرآبی در هیدرات را مانند جذب گاز به درون جامد در نظر گرفتند. برای یک مولکول مهمان، این عبارت به­ صورت زیر محاسبه می­ شود:

 

 

(۲-۱۳)

 

 

 

 

 

که در آن‌ V_i تعداد حفره­های نوع I، Y یک تابع احتمال است. در واقع Y احتمال اشغال حفرۀ نوع I از طریق مولکول مهمان است و به­ صورت زیر به­دست می ­آید:

 

 

(۲-۱۴)

 

 

 

این برنامه مدیریتی توسط پیتر دراکر ارائه شد تا با بهره گرفتن از هدف‌‌های سازمان، افراد را تحریک و بدین وسیله در آنان ایجاد انگیزه کند.
تعدیل در رفتار
این برنامه مبتنی بر این اصل اساسی است که با توجه به نتایج حاصل از عملکرد کارکنان، اهمیت انواع کارهایی که فرد در سازمان انجام می‌دهد یکسان نیست.
مشارکت کارکنان
مقصود از مشارکت کارکنان، انواع روشها و فعالیت‌هایی است که در زمینه مشارکت اعضای سازمان انجام می‌گیرد. در تعریف این عبارت چنین آمده است که این امر نوعی فرایند مشارکتی است که هدف آن تشویق و ترغیب کارکنان و اعضای سازمان به دادن تعهد و مشارکت هر چه بیشتر در امر موفقیت سازمان است. پایه و اساس این اندیشه بر این منطق است که کارکنان در فرایند تصمیماتی که بر سرنوشت آنان اثر می‌گذارد، مشارکت کنند و در کار اداری و سازمانی از آزادی عمل بیشتری برخوردار شوند و در نهایت باعث افزایش بازدهی، تولید و بهره‌وری در سازمان شوند.
برنامه‌‌های مبتنی بر حقوق متغیر
اجرای برنامه‌هایی با هدف انگیزش، مشارکت کارکنان در سود، دادن پاداش و جایزه، برنامه‌‌های مبتنی بر حقوق متغیر هستند. آنچه این برنامه را از برنامه‌‌های حقوق و پاداش سنتی متمایز می‌کند، این است که شخص نه تنها حقوق و دستمزد خود را بر اساس سابقه کار یا میزان تلاش دریافت می‌کند، بلکه قسمتی از دریافتی‌‌های وی بر اساس عملکرد او و سازمان پرداخت می‌شود. بر اساس چنین برنامه‌ای میزان دریافتی، به موازات تغییر عملکرد تغییر می‌کند. با گذشت زمان، کسانی که عملکرد ضعیف دارند، دستمزد و حقوق اندکی می‌گیرند و کسانی که عملکرد بالایی دارند، شاهد افزایش دستمزد خود در مقایسه با افزایش درآمد شرکت خواهند بود.
برنامه‌‌های پرداخت بر اساس مهارت (شایستگی)
پرداخت بر اساس مهارت، شیوه دیگری از پرداخت دستمزد بر اساس نوع کار است که در آن به جای عنوان شغلی، مهارت یا شیوه انجام کار میزان حقوق افراد را تعیین می‌کند. این برنامه کارکنان را تشویق می‌کند تا مهارتهای زیادی فرا گیرند و از آنجا که افراد می‌توانند از کارهای دیگران سر در آورند و در بسیاری از امور مهارت پیدا کنند، ارتباطات آسانتر صورت خواهد گرفت. اجرای چنین برنامه‌هایی باعث می‌شود که رفتارهای ناکارآمد کاهش یابد و به ندرت امکان دارد سازمان با مواردی مواجه شود که فرد از جمله˝آن کار من نیست˝ استفاده کند و در نهایت پرداخت بر اساس مهارت، موجب بهبود عملکرد می‌شود.
برنامه‌‌های مزایای انعطاف پذیر
طرح مزایای انعطاف‌پذیر به گونه‌ای است که کارگر یا کارمند بتواند از بین مزایای موجود آنهایی را که می‌خواهد انتخاب کند. هدف این است که به هر کارگر یا کارمند فرصت داده شود با توجه به نوع نیاز و شرایط یا وضعیتی که در آن قرار گرفته است، مجموعه‌ای خاص از مزایایی را که می‌خواهد از آنها بهره‌مند شود، انتخاب کند. اگر به همه کارکنان مزایای مشابهی داده شود، در آن صورت چنین فرض می‌شود که همگی نیازهای همانندی دارند و تردیدی نیست که این فرض نمی‌تواند درست باشد. بنابراین با بهره گرفتن از مزایای انعطاف‌پذیر می‌توان مزایای حاشیه‌ای و هزینه‌‌های مربوط را به نوعی انگیرش برای کارکنان تبدیل کرد (شهرکی، ۱۳۸۹).
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۲-۱-۲۶- مزایای توانمندسازی منابع انسانی
از دیدگاه پیترز (۲۰۰۵):
الف) مزایای شخصی مثل کاهش ابهام و تضاد در نقش و افزایش خودکنترلی
ب) مزایای سازمانی مثل افزایش بهبود در زمینه عملکرد اقتصادی
از دیدگاه باون و لاولر(۱۹۹۲):
آنان مزایای توانمندسازی کارکنان را در سازمان‌‌های خدماتی به شرح زیر توصیف می‌کنند:
کارکنان توانمند به نیازهای مشتریان در حین ارائه خدمات پاسخ‌‌های سرع و به موقع می‌دهند.
افراد توانا به مشتریان ناراضی در حین عودت خدمات پاسخ‌‌های سریع و بموقع می‌دهند.
کارکنان توانمند احساس بهتری نسبت به خود و شغلشان دارند.
کارکنان توانا با مشتریان با گرمی و آغوش باز ارتباط برقرار می‌کنند.
کارکنان توانمند می‌توانند منبع بزرگی از اندیشه‌‌های خدماتی باشند.
پاره‌ای از مزایای توانمندسازی کارکنان برای سازمان‌ها عبارتند از:
خودمختاری و استقلال
غنی‌سازی مشاغل
امکان بیان تفصیلی شرح وظایف
تقویت و حمایت کارهای گروهی
ایجاد برتری در رقابت سازمانی
افزایش استقلال و قدرت تصمیم گیری
فراهم آوردن آزادی و اطلاعات لازم برای افراد
که نهایتاً این موارد منجر به توسعه سازمانی و افزایش عملکرد در رسیدن به اهداف سازمان خواهد شد (کاشانی، ۱۳۸۸).
۲-۱-۲۷- موانع و چالش‌‌های اجرای برنامه‌‌های توانمندسازی
موانع موجود در توانمندسازی کارکنان را می‌توان از سه بعد مورد بررسی قرار داد. این سه بعد، ابعاد مهم هر سازمان محسوب و شامل بعد ساختاری، بعد محیطی (زمینه‌ای) و بعد رفتاری (محتوا) می‌شوند. هر یک از این ابعاد از اجزای مختلفی تشکیل شده‌اند که می‌توان از طریق آنها سازمان را مورد بررسی قرار داد. به طور کلی، موانع و مشکلات توانمندسازی افراد از ناکارایی این سه بعد سازمانی ناشی می‌گردد که به توضیح هر یک از این اجزا می‌پردازیم (آقایار، ۱۳۸۲):
۱- موانع ساختاری توانمندسازی
منظور از ساختار، همه عناصر، شرایط فیزیکی و غیرانسانی سازمان است که با نظم و ترتیب خاصی به هم پیوسته‌اند و چارچوب یا قالب، پوسته و بدنه فیزیکی سازمان را می‌سازند. بنابراین، منابع اطلاعاتی و مادی وقتی با ترکیب خاصی در بدنه کل سازمان جریان یابند، اجزای شاخه ساختاری محسوب می‌شوند. موانع ساختاری در حقیقت عوامل غیرزنده سازمان هستند مانند قوانین دست و پاگیر سازمانی، نظام حقوق و دستمزد ناکارآمد، تجهیزات و امکانات فرسوده، ویژگی‌‌های ساختار سازمانی (پیچیدگی، رسمیت و تمرکز)، وجود سلسله مراتب بیش از حد، نبودن ارتباطات موثر سازمانی، کنترل و نظارت شدید، شفاف نبودن اهداف سازمانی، رشد و ارتقای محدود، ناعادلانه بودن نظام پاداش، توزیع نامناسب قدرت و بوروکراسی شدید(همان منبع، ۴۶).
۲- موانع محیطی توانمندسازی
منظور از بعد یا شاخه زمینه (عوامل محیطی)، تمام شرایط و عوامل محیطی و برون سازمانی است که محیط، روش‌ها و نظام‌‌های اصلی سازمان را تشکیل می‌دهند. شاخه زمینه از جمله مهمترین شاخه هاست و بقا و رشد سازمان به آن وابسته است. تغییرات فناورانه، رقبا، فضای درونی سازمان و محیط خانوادگی کارکنان از جمله عوامل محیطی محسوب می‌شوند و پویا نبودن محیط، ثبات و ایستایی و نبود رابطه موثر بین محیط و سازمان از جمله مهمترین عوامل محیطی می‌باشند (همان منبع، ۴۷).
۳- موانع رفتاری توانمندسازی
منظور از بعد یا شاخه محتوا، رفتار انسان و روابط انسانی سازمان است که با شکل‌‌های ارتباطی (غیررسمی) و الگوهای خاصی به هم پیوسته‌اند و محتوای اصلی سازمان را تشکیل می‌دهند. در واقع شاخه محتوا، عوامل زنده سازمان را در برمی گیرد و فرهنگ سازمانی نامطلوب، توجه نکردن به جایگاه و اهمیت نقش گروه، سبک مدیریت نامناسب، نظام انگیزش ناکارآمد، فقدان مشارکت واحدهای کاری، فقدان جو مشارکت، نبود اثربخشی دوره‌‌های آموزشی، بی توجهی به گروه های غیررسمی، ویژگیهای شخصیتی نامطلوب افراد، ناعادلانه بودن نظام پاداش و تشویق، تفویض نکردن اختیار مناسب با مسئولیت، دسترسی نداشتن به اطلاعات مرتبط با شغل، فقدان نظام ارزشیابی عملکرد مناسب و نبود تیم‌‌های کاری در سازمان، از جمله مهمترین موانع رفتاری توانمندسازی کارکنان محسوب می‌شوند (همان منبع، ۴۷).
در دسته‌بندی دیگری موانع توانمندسازی در موارد زیر خلاصه می‌شود:
ترس کارکنان: کارکنان در برابر توانمندسازی احساس رعب و وحشت دارند زیرا آنرا تهدیدی برای خود و احتمالاً افزایش وظایف کاری خود می‌بینند.
فقدان امنیت شخصی (تهدیدی برای مدیریت): مدیران به دلیل حیطه نظارت زیاد و کنترل کارکنان توانمندسازی را به عنوان تهدید قدرت و اختیار خود می‌دانند.
ساختار سازمانی: ساختار غیرمنعطف و بلند سازمانی با لایه‌‌های زیاد مدیریتی و کنترلی مانع جدی توانمندسازی محسوب می‌گردد.
نگرش‌‌های منفی مدیران در مورد زیردستان: مدیران بر اساس نظریه X مک گریگور نسبت به کارکنان دید منفی دارند و آنان را تنبل و از کار گریزان و مسئولیت گریز می‌دانند در نتیجه به توانمندسازی به دید تردید می‌نگرند.
ناامید شدن مدیریت: به دلیل زمان بر بودن ممکن است مدیریت در جریان فرایند توانمندسازی دچار یاس و ناامیدی شوند.
فقدان منابع و زمان کافی: برنامه‌‌های توانمندسازی منبع و زمان زیادی را صرف می‌کند بنابراین سازمانهای با منابع و زمان محدود نمی‌توانند این برنامه‌ها را با موفقیت اجرا نمایند.
نیاز به کنترل: برنامه‌‌های توانمندسازی نیاز به کنترل‌‌های مختلف دارد. بنابراین مدیران نیازمند کنترل بیشتر هستند و این در صورت نبودن اهرم‌‌های کنترلی مناسب در سازمان می‌تواند مانع توانمندسازی باشد (ماهنامه جهان گستر، ۱۳۹۰).
دهه ۱۹۹۰ را عصر توانمندسازی نامیده‌اند. با وجود این، شواهدی که از شکست اغلب برنامه‌‌های توانمندسازی در جهت برآورده ساختن انتظارات مدیران و کارکنان حکایت دارند، روز به روز بیشتر می‌گردند. اگرچه سازمانهای بسیاری از اجرای برنامه‌‌های توانمندسازی دچار خسران و رکود شده‌اند، ولی توانمندسازی همچنان نوشدارویی تلقی می‌شود که با وجود بدمزه بودن، درمان بسیاری از دردهای سازمان است. در حالی بسیاری از سازمانها مبادرت به اجرای آن کردند که هم در مورد آن بسیار اغراق شده بود و هم اینکه آنها بدون شناسایی و درک صحیح علل واقعی مشکلاتشان یا به اجرای سطحی و نادرست این برنامه‌ها پرداخته و یا اینکه فقط به شعار بسنده کرده بودند. در نتیجه عده‌ای با علم کردن این ضعف‌ها کل ماهیت توانمندسازی را مورد هجوم قرار دادند؛ در صورتی که آنها می‌بایست با درک صحیح مشکلات، شناخت نوع برنامه‌‌های مناسب، اجرای تدریجی آنها و شناسایی و رفع دام‌ها و موانعی که بر سر راه توانمندسازی کارکنان وجود داشت، مبادرت به اجرای آن می‌کردند (ابطحی و عابسی، ۱۳۸۶، ۲۵۲).
۲-۱-۲۸- انواع فضاهای سازمانی موثر در تغییر رفتار کارکنان
محققان، پنج نوع فضای سازمانی یا جو روانی در محیط کار را برای ترغیب یا ممانعت از پیدایش تغییر در رفتار کارکنان در سازمان‌ها شناسایی کرده‌اند که عبارتند از:

 

 

 

 

۱۷

 

۹۵

 

]۱۰۷[

 

 

 

بازده محصولات پس از جداسازی تعیین گردید.
با توجه به جدول ۳-۴ مشاهده می شود که ۲،۱- دی کتون ها با ۲،۱- فنیلن دی آمین ها در مجاورت کاتالیزگر MNPS@EDA-SO₃H درحلال اتانول واکنش داده و مشتقات کوئینوکسالین ها را در بازده خوب و زمان کوتاه ایجاد کنند.
۳-۳-تهیه مشتقات بنزوتیازول از ۲- آمینو تیو فنول و بنزآلدهیدها با بهره گرفتن از کاتالیزگر MNPS@EDA-SO₃H
همانطور که اشاره شد ترکیباتی با هسته ی تیازولی اهمیت فوق العاده ای در شیمی آلی و بیوشیمی دارند . از جمله این ترکیبات تیازولی، بنزوتیازول ها و مشتقاتش را می توان نام برد. بنزوتیازول ها ار اهمیت ویژه ای در خانواده ترکیبات هتروسیکل دارای گوگرد برخوردار هستند همچنین به عنوان ضدتومور، ضد مالاریا و ضدویروس می باشند. واکنش سنتز بنزوتیازول دارای دو محصول است، در روش سنتزی حاضر در ادامه ی روش های قبلی، روشی تک ظرف و ارزان جهت تهیه ی مشتقاتی از محصول تک استخلافی به صورت انتخابی ارائه می شود. به سبب اهمیت ترکیبات بنزوتیازول و مشتقات آن به دلیل خواص بیولوژیکی و دارویی شان، در این پروژه بر آن شدیم که بتوا­نیم با بهره گرفتن از کاتالیزگر مناسب تحت شرایط ساده تر، ترکیبات هتروسیکل مد نظر را تهیه کنیم. ما در این پروژه روش ساده برای سنتز مشتقات بنزوتیازول از واکنش ۲- آمینوتیوفنول با بنزآلدهید در مجاورت کاتالیزگر MNPS@EDA-SO₃H ارائه دادیم. شرایط ملایم واکنش همراه با جداسازی و راندمان خوب از مزایای حائز اهمیت این پروژه می باشد.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۳-۳-۱- بهینه سازی شرایط واکنش تهیه مشتقات بنزوتیازول از ۲- آمینو تیو فنول و بنزآلدهیدها با بهره گرفتن از کاتالیزگر MNPS@EDA-SO₃H
سنتز تک ظرف بنزوتیازول از تراکم بین ۲- آمینو تیوفنول (۱)، آلدهیدهای آروماتیک (۲) با بهره گرفتن از (۰۳۲/۰ گرم) از نانو کاتالیزگر اکسید آهن اسیدی در حلال آب/اتانول در شرایط رفلاکس گزارش شده است(شمای ۳-۳)

(شمای ۳-۳)سنتز مشتقات بنزوتیازول از ۲-آمینو تیوفنول(۱) آلدهیدهای آروماتیک(۲)
۳-۳-۱-۲- انتخاب حلال مناسب
برای تعیین بهترین حلال واکنش بین ۲- آمینو تیو فنول (mmol 1) وبنزآلدهید(mmol 1) را در حلال های قطبی و غیرقطبی در مجاورت کاتالیزگر MNPS@EDA-SO₃H مطابق روش کار بخش ۲-۶-۲ انجام شد و نتایج این بررسی ها در جدول ۳-۵ نشان داده شده است.
جدول ۳-۵-انتخاب حلال مناسب

 

 

ردیف

 

حلال

 

زمان(دقیقه)

 

بازده(%)

 

دما(C̊)

 

 

 

۱

 

دی اکسان

 

۶۰

 

۷۵

 

۱۰۰

 

 

 

۲

 

آب

 

۴۰

 

۷۰

 

۱۰۰

 

 

 

۳

 

آب/اتانول

 

۱۶

 

۹۶

 

۸۰

 

 

 

۴

• • • تلاش برای برگرداند مسلمانان از دین و آیین اسلام :( و لا یزالون یقتلونکم حتی یردوکم عن دینکم آن استطعوا ) .^[۳۹۷]«با شما مسلمین کارزار کنند تا آنکه بتوانند شما را از دین خود برگردانند »ماده و هیئت «لا یزالون » بر استمرار دلالت می کند و آیه بدین معناست که آنان پیوسته با شما می جنگند تا شما را از دینتان برگردانند . تلاش انان تنها تهاجم فرهنگی نیست.

  (( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

 

این تلاش فرهنگی و جنگی به مشرکان اختصاص ندارد، بلکه اهل کتاب نیز چنین اند :( ود کثیر من اهل الکتب لو یردونکم من بعد ایمنکم کفارا) ^[۳۹۸] «بسیاری از اهل کتاب آرزو و میل دارند که از ایمان شما را به کفر برگردانند»

 

• اهتمام برای قطع ریشه اسلام و خاموش کردن چراغ دین :( یریدون ان یطفؤا نور الله بافواههم و یأبی الله الا أن یتم نوره و لو کره الکفرون * هو الذی ارسل رسوله بالهدی و دین الحق لیظهره علی الدین کله و لو کره المشرکون ) .^[۳۹۹]«(کافران ) می خواهند که نور خدا را به نفس تیره و گفتار جاهلانه خود خاموش کنند و خدا نگذارد تا آنکه نور خدا در منتهای ظهور و حد اعلاء کمال برساند هرچند کافران ناراضی باشند * اوست خدائی که رسول خدا(ص) را با دین حق به هدایت فرستاد تا بر همه ادیان عالم تسلط و برتری دهد هرچند مشرکان و کافران ناراضی باشند.»

 

این نور همان [ رسالت، نبوت و قرآن کریم ] است که در معرفی آن ها می فرماید :‌( قد جاءکم من الله نور و کتب مبین ) .^[۴۰۰] «همانا از جانب خدا برای هدایت شما نوری عظیم و کتابی به حقانیت آشکار آمد.»
عداوت اصلی کافران با خدا و رسولان و سفیران او بود‌:( من کان عدوا لله و ملئکته و رسله و جبریل و میکل فان الله عدو للکفرین ) ^[۴۰۱] «هر کس با خدا و فرشتگان و پیغمبران او و جبرئیل و میکائیل دشمن است و خداوند هم دشمن کافران است». و امید داشتند بتوانند نام آن ها را محو کنند، از این رو به تحریف و اضمحلال توحید‌، نبوت و اصل دین اهتمام می ورزیدند؛ لیکن همزمان با نزول آیه مورد بحث که سرفصل برهه زمانی خاص گردید، این امید نامیمون به یأس بدل شد :‌( الیوم یئس الذین کفروا من دینکم )]^[۴۰۲]

تهدید بزرگ کفران نعمت ولایت

[پس از اخبار از نا امیدی همه کافران بشارت می دهدکه دیگر کاری از آنان ساخته نیست، پس ترسیدن از نیرنگ آنان دلیل ندارد :( فلا تخشوهم ) ولی ترسیدن از ذات اقدس الهی امری معقول و لازم است :( و اخشون ) ، بلکه چون خشیت، همواره با نوعی معرفت همراه است . هرچه علم بیشتر باشد، خشیت نیز بیشتر خواهد بود :( انما یخشی الله من عباده العلمؤا ) .^[۴۰۳]
بر این اساس، انبیا و اولیای الهی، چون جز خدا چیزی را به شکل مستقل اثر گذار نمی دانند، از غیر او خشیتی ندارند‌:‌( یخشونه و لا یخشون احدا الا الله ) ^[۴۰۴] «از خدا می ترسند و از هیچکس جز خدا نمی ترسند ، به هر روی، ترس از خدا همیشه واجب است و چون در آیه مورد بحث در پی نهی ترس از دیگران فرمود که از من بترسید که در واقع نوعی اضراب است، خشیتی ویژه و مخصوص مراد است ؛ یعنی باید تنها از او ترسید‌، زیرا با بخشیدن چنین نعمت بزرگی، آرامش را برایتان تأمین و موجبات نا امیدی کافران را فراهم کرده است‌. پس باید از گرفتار شدن در دام کفران نعمت ولایت اوصیا و جانشینان معصوم پیامبر(ص) و نپذیرفتن سرپرستی آنان، نگران بود‌، چون با کفران نعمت دشمن طمع می کند و به فکر نابودی اسلام و براندازی نظام اسلامی می افتد، هرچند خدای سبحان پاسداری از دینش را بر عهده افراد لایق دیگر می سپارد :( و أن تتولوا یستبدل قوما غیرکم ثم لا یکونوا امثلکم ) .^[۴۰۵] «اگر شما روی بگردانید خدا قومی غیر شما که مانند شما بخیل نیستند بجای شما پدید آرد.»
در آیه مورد بحث نیز چون خطر نفاق و دورویی در مسئله ولایت زمینه داشت، با تهدید فرمود که از من بترسید، وگرنه ترسیدن از دشمن نا امید معنا ندارد، از این رو می توان گفت قرآن درباره کمتر موضوعی مانند ولایت اهتمام جدی نموده و به مخالفت آن تهدید کرده است.]^[۴۰۶]

نهی ارشادی

[نهی( فلا تخشوهم ) ارشادی و امر( اخشون ) مولوی است، زیرا امر یا نهی مولوی زمینه می خواهد، در حالی که بعد از آن حادثه بزرگ و نا امیدی دشمنان از براندازی دین الهی و خاموش کردن این چراغ نورانی، خطری از جانب آن ها نیست تا ترس آورد و زمینه نهی مولوی خدای سبحان گردد. این قرینه داخلی آیه بر قاعده وحدت سیاق که اقتضا دارد هر دو نهی و امر مزبور مولوی یا ارشادی باشند، حاکم است.
اگر این قرینه داخلی نباشد، هر دو نهی و امر را مولوی و ترسیدن از کافران را حرام و از خدا ترسیدن را واجب می دانستیم، همان گونه که در آیه( فلا تخافوهم و خافون أن کنتم مومنین ) ^[۴۰۷] «شما مسلمانان از او نترسید و از من بترسید » و آیه( فلا تخشوا الناس و اخشون ) ^[۴۰۸] هر دو نهی و امر وارد در آن، مولوی است .]^[۴۰۹]

علت نا امیدی کافران

[دو جمله( الیوم یئس …) و(الیوم اکملت …) با جملات پیشین و پسین آیه مورد بحث پیوندی ندارند؛ ولی با یکدیگر ارتباط و هماهنگی دارند، چنان که تمام مفسران نیز این دو جمله را مرتبط با یکدیگر دانسته و بر این اساس آیه را تفسیر کرده اند.
بر پایه پیوند دو جمله مزبور، دو واژه «الیوم » اشاره به یک روز است و جمله دوم، دلیل جمله اوّل است ؛ یعنی علت نا امیدی کافران از این دین همان کامل شدن آن است.]^[۴۱۰]

دلیل تقدیم کلمه(الیوم)

[با آنکه ظرف یا «مفعولٌ فیه » متعلق به فعل را بعد از فعل آن ذکر می کنند، برای نشان دادن اهمیت‌، «الیوم » را مقدم قرار داد، درنتیجه معنا چنین می شود که «امروز همان روزی است که ….»
سرّ این اهتمام آن است که وقتی واقعۀ مهمی رخ می دهد، زمان و زمین آن نیز دارای احترام و اهمیت می شود، از این رو آن زمان و مکان در آغاز کلام ذکر می گردد، چنان که پیغمبر اکرم(ص) آیه مهم را در ابتدای سوره می گذارد تا نصب العین باشد : و کان إذا أعجبته آیات جعلهن صدر السوره .^[۴۱۱] البته این کار از دستور الهی کشف می کند.]^[۴۱۲]

اشاره به ولایت در قالب جمله ای معترضه

[صدر و ذیل آیه مورد بحث در صدد بیان حکم فقهی تحریم برخی خوردنی هاست و وسط آن درباره مطلبی کلامی است که در قالب جمله ای معترضه آمده گاهی صدر آیه درباره مطلبی و ذیل آن در مورد مسئله ای دیگر است ؛ مثلا صدر آیه( یوسف اعرض عن هذا و استغفری لذنبک انک کنت من الخاطئین) .^[۴۱۳] «‌یوسف را گفت ای پسر از این در گذر و زن را گفت از گناه خود توبه کن تو سخت از خطاکاران گردیدی»
خطاب عزیز مصر به یوسف(ع) و ذیل آن خطاب او به همسرش را نقل کرده است.
از سوی دیگر، زمانی دو آیه از نظر شماره، جدا از یکدیگرند؛ اما آیه دوم پیوسته به آیه اول است ؛ مانند جمله( فی الدنیا و الاخره) ^[۴۱۴] که دنباله آیه( یسئلونک عن الخمر و المیسر … کذلک یبین الله لکم الأیت لعلکم تتفکرون ) ^[۴۱۵] «ای پیامبر از تو از حکم شراب و قمار می پرسند …. بدین روشنی آیات خود را برای شما بیان کند تا تفکر کنید ». است، چون متعلق تفکراست.
بر این اساس، نه دو آیه بودن دلیل می شود که آن ها از هم جدایند و نه یک آیه بودن نشان پیوستگی مطالب آن با یکدیگر است . نه یک آیه بودن دلیل وحدت نزول همه فقرات آن است و نه متعدد بودن آیات بر تعدد نزول دلالت دارد . البته اصل اولی وحدت سیاق محفوظ است .
دلیل معترضه بودن جمله( الیوم یئس الذین کفروا من دینکم فلا تخشوهم و اخشون الیوم اکملت لکم دینکم و اتممت علیکم نعمتی و رضیت لکم الاسلم دینا) و عدم ارتباط آن با صدر و ذیل، نکاتی است مانند :
یک. نه تنها بیان چند حکم فرعی ـ هرچند جدید و مهم ـ کافران را نا امید نمی کند، بلکه بیان همه فروعات فقهی و حتی نزول قرآن نیز نمی تواند مایۀ یأس آن ها شود، چون احکام قرآن را اسطوره می دانستند و می گفتند :( لو نشاء لقلنا مثل هذا ان هذا الا اساطیر الاولین ) ^[۴۱۶] «اگر ما می خواستیم مانند آن می گفتیم که چیزی جز سخنان افسانه پیشینیان نیست ». در حالی که آیه مورد بحث حادثه ای را گزارش می کند که مایۀ یأس دشمنان شده است.
دو. لازم این مطلب که با بیان این احکام، دین کامل شده باشد آن است که بعد از آن هیچ حکمی نازل نشده باشد، در حالیکه پیامبر اکرم(ص) بیش از دو ماه پس از نزول این آیه زنده بود و در آن روزها آیات و احکامی نازل شدند.
سه. شأن نزول های نقل شده، ناظر به خصوص بخش کلامی آیه است نه همه آن، از این رو بسیاری از علمای اهل سنت این شأن نزول ها را با صدر آیه بی ارتباط می دانند و فقط برخی از آن ها مجموع آیه را با هم مرتبط دانسته اند ؛ مثلا همه بحث های تفسیری قرطبی بر محور احکام فقهی دور می زند ^[۴۱۷] و زمخشری می گوید :مراد این است که کافران از بازگشت مسلمانان به مرده خوری، خونخوری، خوکخوری و … نا امید شدند ! ^[۴۱۸] روشن است که کافران فقط در طمع آن ها به ستیز با خصوص نماز و روزه مسلمانان منحصر نمی شد، با اینکه نماز و روزه از ارکان اساسی دین است و مشرکان هنگام ندای نماز، آن را استهزا می کردند :( و اذا نادیتم الی الصلوه اتخذوها هزوا و لعبا ) .^[۴۱۹] «و چون شما ندای نماز بلند کنید انرا مسخره و بازی فرض کنند» طمع اصلی آنان برگرداندن مردم از اصل دین بود :( و لا یزالون یقتلونکم حتی یردوکم عن دینکم ان استطعوا) .^[۴۲۰] «کافران پیوسته با شما مسلمین کارزار کنند تا آنکه بتوانند شما را از دین خود برگردانند ».
چهار. اگر واقعا تحریم مردار، خون و … مایۀ یأس دشمن و تکمیل دین می بود، باید این جمله معترضه همراه با آیات مشابه نیز نازل می شد ؛ به ویژه آنکه آیه کنونی به زعم آنان حکم جدیدی را در بر ندارد.
درباره انگیزه گنجاندن بخش کلامی آیه یعنی دو جمله( الیوم یئس ..) و( الیوم اکملت … ) در وسط این آیه چند احتمال هست:

 

• نزول آیه به همین ترتیب فعلی بوده است‌، چنان که ظاهر قرآن کریم همین را اقتضا می کند و در این صورت، محتوای کلامی آن جمله معترضه ای است که گوینده آن بر اثر اهتمام بدان با قصد معترضه بودن در وسط کلام آورده است.

 

• برای مصون بودن این محتوای کلامی از افزایش یا کاهش و حفظ آن از تحریف و دستبرد بدخواهان به گونه مستقل ذکر نشد بلکه در اثنای مطلب غیر کلامی قرار گرفت.

 

• هدف برجسته ساختن و جلب توجه کردن است، چنان که در گذشته کلمه( و لیتلطف ) ^[۴۲۱]را که وسط قرآن کریم است بزرگ تر می نوشتند ؛ یا جمله( و المقیمین الصلوه ) ^[۴۲۲]به صورت نصبی یا جرّی آمده است ـ در حالی که طبق قواعد ادبی می باید به شکل رفعی( و المقیمون ) می آمد ـ‌که به نظر می رسد جز برجسته کردن وصف «اقامه صلاه » در بین سایر اوصاف مقصود دیگری نباشد.

 

در آیه مورد بحث نیز دو جمله معترضه در وسط آیه ای که هیچ ارتباطی با مضمون فقهی آن ندارد نگاه ها را به خود جلب می کند؛ به ویژه آنکه مضمون صدر و ذیل این آیه، نزدیک با همین الفاظ و کلمات، سه بار قبل از آن نیز نازل شده بود.]^[۴۲۳]

بخش پنجم
نقد و بررسی اشکالات اهل سنت بر آیات تبلیغ و اکمال

فصل اول : نقد وبررسی اشکالات وارد بر آیه تبلیغ

۱٫ اختصاص آیه تبلیغ به اهل کتاب

به باور گروهی از مفسران اهل تسنن این آیه با آیات پیشین پیوند دارد، زیرا آیات قبلی درباره نهی از قوم یهود و نصاراست، و اکنون مسلمانان باید از تولی آنها پرهیز کنند و بیزاری جویند. ^[۴۲۴]
فخر رازی ده احتمال را به عنوان شأن نزول ذکر کرده و وجه دهم را جریان غدیر خم و ولایت امیرمؤمنان(ع) بیان کرده، ولی آیه را مربوط به آیات گذشته و یهودیان دانسته است.^[۴۲۵]
او در جائی دیگر این چنین می نویسد :
«‌روایات در این باره اگرچه فراوانند، لیکن شایسته تر و بهتر آن که گفته شود :‌خداوند متعال رسول گرامی اسلام(ص) را از نقشه های فریبنده یهود و نصاری ایمن داشت و به وی فرمان داد به هیچ کوتاهی و ترس، آشکارا به تبلیغ دین بپردازد دو دلیل انتخاب این تفسیر برای آیه کریمه آن است که شمار بسیاری از آیات قبل و بعد درباره یهودیان و مسیحیان می باشد و نمی توان این آیه شریفه را از محتوا و بیان قبل و بعد جدا ساخت»^[۴۲۶]
نویسنده تفسیر المنار در شرح و توضیح آیه تبلیغ نوشته است :
«انچه از ظاهر آیه کریمه به ذهن می رسد و در تفاسیر روایی گفته شده، آن است که این بیان الهی دستوری به رسول گرامی اسلام(ص) در ارتباط با تبلیغ احکام دینی توسط عموم مسلمانان است و اگر این مطلب را بپذیریم، احتمال می رود مخاطبان این تبلیغ تنها اهل کتاب‌( یهود و نصاری ) باشند و گویا خدای متعال چنین فرموده است :(یا ایها الرسول بلغ ما انزل الیک فی شأن اهل الکتاب) ^[۴۲۷]
نقد و بررسی :
[ این احتمال که آیه مورد بحث درباره ابلاغ آیه شریفه «لاتتخذوا الیهود و النصری اولیاء »^[۴۲۸]باشد، دارای لوازمی است که پذیرش آن ممکن نیست، زیرا از جمله آن لوازم این است که به پیامبر(ص) بگوید : «از یهود نترس » در حالی که طبق بیان قبلی در زمان نزول این آیه یهودیان ـ همچون بنی نضیر، بنی قینقاع، بنی قریظه و یهود خبیرـ همگی قلع و قمع شده و شکست خورده و هراسان بودند و مجالی برای ترس از آن ها وجود نداشت.
از آیات سوره «حشر» بر می آید که پیروزی بی سابقه اسلام سبب کوچ کردن یهودیان مقتدر از مدینه بود، بنابراین با استیلای اسلام در حجاز و تصدی رهبری جامعه به وسیله منصوبان الهی‌، مجالی برای هراس فعلی یا آینده از یهود نبود.
خلاصه آنکه چگونه رسول اکرم(ص) در زمان ضعف و نابودی قدرت یهود از ابلاغ مطلبی نه چندان دشوار بهراسد و حال آنکه در زمان اقتدار آنان تعبیرهای تندتر از مضمون آیه یاد شده را بدون هراس به آن ها ابلاغ کرده بود، مانند :«کونوا قرده خاسئین » ^[۴۲۹]، «کما لعنا اصحاب السبت »^[۴۳۰]، «ضربت علیهم الذله و المسکنه »^[۴۳۱] ]^[۴۳۲]