بیان مسأله
امروزه سازمان های بسیاری در کشورما در فرایند جهانی شدن با چالش های بی شماری مواجه هستند. حضور در بازارهای جهانی و باقی ماندن در آن مستلزم رقابت با رقبای قدرتمند است و رقابت پذیری سازمان ها نیازمند برنامه ریزی صحیح و همه جانبه برای استقرار سیستم های مدیریتی به منظور ارتقا بهره وری و کیفیت محصولات و خدمات متعالی است . برخی از این سیستم ها در ابعاد سازمانی مطرح می گردند و با تلاش مدیران و کارکنان بنگاه قابل برنامه ریزی و استقرار هستند، اما برخی دیگر ابعاد مالی دارند و باید برنامه ریزان و مدیران بخش های مختلف اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی کشور بدان بپردازد(EFQM،۲۰۱۰).
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

استفاده از روش های علمی برای تعیین استراتژی های سازمان و نیز استفاده از مدل های شناخته شده ای همچون مدل تعالی سازمانی EFQM برای اجرای موفقیت آمیز استراتژی ها چند سالی است که درکشور ما رایج شده است با اجرای این مدل می توان از طریق خودارزیابی که به صورت دوره ای به اجرا گذاشته می شود به نقاط قوت و زمینه های قابل بهبود سازمانی پی برد و در مسیر بهبود مستمر و تعالی سازمان گام های بلند برداشت( شرطان،۱۳۸۸).
آنچه در بحث EFQM مهم به نظر می آید تعیین میزان رابطه بین توانمندسازها و معیارهای نتایج، و همچنین شدت و ضعف این رابطه هاست، که کدام یک نقش مهمتری و کدام نقش کمتری در ایجاد نتایج ارزیابی در مدل تعالی EFQM دارند.
۱-۳- اهمیت و ضرورت تحقیق
همزمان با تغییرات اجتماعی، سیاسی و فرهنگی ایجاد شده در جوامع، سطح مطالبات شهروندان از نهادهای بخش عمومی، از جمله شهرداری ها افزایش یافته است. در نتیجه مدیران و مقامات ذی صلاح این قبیل نهادها همواره به دنبال ابزارهایی برای ارتقای سطح مسئولیت پاسخگویی خود و جلب رضایت شهروندان بوده اند (اسلامی،۱۳۸۹). که در این میان می توان از ابزار قوی و مطمئن کیفیت مثل مدل تعالی EFQM برای بهبود مستمر فرآیندها و کمک به حصول بهترین عملکرد و نتایج بهره مند شد. لذا سازمان ها برای اجرای موفق خود ارزیابی پیش از به کار بردن مدل EFQM در جهت تعالی سازی لازم است از نوع روابط بین مولفه های توانمند ساز و نتایج و همچنین بین هر مجموعه مطلع شده تا بتواند عوامل اصلی ایجاد نتایج و تعالی در سازمان خود را شناسایی نموده و بهتر بتواند مدل تعالی EFQM را در سازمان خود پیاده نماید.
پس آنچه در این زمینه مهم می نماید بهبود عملکرد ها و فعالیت های درون شهرداری تهران جهت ارائه بهتر خدمات به شهروندان محترم می باشد که می بایست مورد توجه مسئولین امر قرار گیرد. حال سؤالی که در اینجا مطرح می گردد این است که چگونه می توان مسیری را برای پیشرفت و تعالی شهرداری تهران بوجود آورد تا بتواند در عرصه جهانی و ملی به رقابت بپردازد؟ کدام دانش و آگاهی می تواند زمینه ساز تحول سازمانی و به تبع آن تحول ملی گردد؟ مدل تعالی سازمانی می تواند پاسخ گوی مناسبی به این سؤالات باشد. با توجه به نکاتی که به آنها اشاره گردید که حاکی از اهمیت روز افزون بخش برنامه ریزی و مدیریت شهری کلان شهر تهران به عنوان بخشی از سازمان های خدماتی، اجتماعی و فرهنگی جامعه ضرورت حرکت مدیریت کلان شهر تهران به سمت استفاده هر چه بیشتر از استانداردها و مدل های علمی بین المللی بیشتر نمایان می باشد در این راستا از مدل EFQM برای رسیدن به این منظور در این پژوهش استفاده شده است. از آنجا که مدل تعالی سازمان EFQM انعطاف پذیر است و ابعاد و نوع سازمان در اعتبار آن تأثیر ندارد بنابراین می توان از روش تحقیق این پژوهش برای کلیه سازمان استفاده نمود. مزایایی که در اثر استفاده از این مدل (در نتیجه بررسی روابط بین شاخص های مدل حاصل می شود) می توان برای سازمان ها بوجود آید عبارتند از( شرطان،۱۳۸۷):
امکان ارزیابی کمی و تعیین وضعیت موجود آن.
امکان شناسایی فرصت های بهبود، نقاط قوت و ضعف سازمان و اولویت بندی برای اجرای پروژه های بهبود و همچنین نظارت بر روند و بهبود سرعت در مسیر تعالی سازمانی .
امکان مقایسه با سایر سازمان های پیشرو در مورد هر یک از معیارها و مشخص کردن جایگاه سازمان در سطوح مختلف صنعتی، تجاری، ملی و بین المللی.
امکان یادگیری از دیگر سازمان ها از طریق به اشتراک گذاشتن تجربیات برتر.
امکان شناخت معیارهایی که بتوانمندی سازمان ها منجر می شوند که از این طریق نتایج بهتری عاید سازمان می گردد.
امکان ایجاد تعادل وتوازن میان منافع کلیه ذینفعان از جمله مشتریان، جامعه، شرکای کاری، سهامداران، مالکان، قانونگذاران و….
امکان تشخیص رویکردهایی که برای راهبری سازمان می تواند مفید باشد.
اهداف تحقیق
این تحقیق درصدد بوده تا با بررسی روابط درونی بین مؤلفه های معیارهای توانمند ساز و معیارهای نتایج مدل تعالی سازمانی EFQM سعی در شناسایی مهمترین عوامل مؤثر بر ایجاد این روابط و ارائه مدلی جهت درک بهتر، و نشان دادن عنصرهای حیاتی در مدل تعالی EFQM می باشد، تا مدیران بعد از شناسایی عوامل مؤثر، به طریق بهتر و مؤثرتری بتوانند از مدل EFQM استفاده نموده و در جهت رفع نیازها و بهبود کیفیت خدمات خود، مدل تعالی EFQM را پیاده سازی نماید.
سؤال اصلی پژوهش که در این تحقیق بررسی می شود عبارت است از:
آیا رابطه معنی داری بین توانمندسازها و نتایج در مدل تعالی EFQM وجود دارد؟
البته سؤالات ذیل نیز در دل تحقیق نهفته است.
آیا هرگونه همبستگی بین معیارهای توانمندساز و نتایج وجود دارد؟
در مجموعه معیارهای توانمندساز کدامیک بیشترین اثر را در ایجاد یک رابطه قابل توجه بین توانمندسازها و نتایج دارد؟
در مجموعه معیارهای نتایج کدامیک بیشترین اثر را در ایجاد یک رابطه قابل توجه بین توانمندسازها و نتایج دارد؟
۱-۵- فرضیه های تحقیق
چون عملکرد شهرداری تهران از دیدگاه مدل تعالی سازمانی EFQM، شامل معیارهای توانمندساز: رهبری، خط مشی واستراتژی های کارکنان، منابع و مشارکت ها و فرایند ها می باشد و ما در پی بررسی وجود یا عدم وجود رابطه آنها با معیارهای نتایج: نتایج کلیدی عملکرد، نتایج جامعه، نتایج مشتری و نتایج کارکنان هستیم؛ لذا فرضیات فرعی زیر مطرح می گردد:
بین رهبری و کارکنان( افراد) رابطه مثبت وجود دارد.
بین رهبری و منابع- شراکت ها رابطه مثبت وجود دارد.
بین رهبری و فرآیندها رابطه مثبت وجود دارد.
بین فرآیندها و خط مشی- استراتژی رابطه مثبت وجود دارد.
بین فرآیندها و کارکنان رابطه مثبت وجود دارد.
بین فرآیندها و منابع- شراکت ها رابطه مثبت وجود دارد.
بین کارکنان و خط مشی- استراتژی رابطه مثبت وجود دارد.
بین کارکنان و نتایج کارکنان رابطه مثبت وجود دارد
بین خط مشی- استراتژی و منابع- شراکت ها رابطه مثبت وجود دارد.
بین خط مشی- استراتژی و نتایج مشتری رابطه مثبت وجود دارد.
بین منابع- شراکت ها و نتایج جامعه رابطه مثبت وجود دارد.
بین نتایج کارکنان و نتایج مشتری رابطه مثبت وجود دارد.
بین نتایج کارکنان و نتایج کلیدی عملکرد رابطه مثبت وجود دارد.
بین نتایج مشتری و نتایج جامعه رابطه مثبت وجود دارد.
بین نتایج مشتری و نتایج کلیدی عملکرد رابطه مثبت وجود دارد.
بین نتایج جامعه و نتایج کلیدی عملکرد رابطه مثبت وجود دارد.
۱-۶- تعریف مفهومی متغیرها
جایزه کیفیت اروپا (EFQM)، ۹ معیار به قرار زیر دارد که ۵ معیار اول آن تحت عنوان شاخص های توانمند ساز بوده و از ۴ معیار بعدی تحت عنوان شاخص های نتایج یاد شده است ( نجمی و حسینی، ۱۳۸۹):
رهبری، ۲- خط مشی و استراتژی، ۳- مدیریت کارکنان، ۴- منابع، ۵- فرآیندها، ۶- نتایج مشتری،
۷- نتایج کارکنان،۸- نتایج جامعه، ۹- نتایج کلیدی عملکرد.
حال به تعریف هر یک از این معیارها که متغیرهای اصلی تحقیق ما است پرداخته می شود.
رهبری^۱
رهبران متعالی چشم انداز و مأموریت سازمان را تدوین و زمینه دستیابی به آنها را تسهیل می کنند. آنها ارزش ها و سیستم هایی را که برای دستیابی به موفقیت های پایدار سازمان مورد نیازند ایجاد کرده و آنها را با اعمال و رفتارهای مناسب خود اجرا می کنند. در دوره های تغییر و تحول سازمان، آنها ثبات در مقاصد را حفظ می کنند، هرجا که لازم باشد، این رهبران قادر به تغییر جهت گیری سازمان و ترغیب کارکنان به پیروی از آنها هستند(نجمی و حسینی،۱۳۸۷).

• حالت وجود نوفه­های محیطی و دستگاهی:

 

در صورت وجود نوفه­های محیطی و دستگاهی در نیروی ورودی و پاسخ­های سازه، معادلات حرکت برای داده ­های اندازه گیری شده برقرار نمی ­باشد. در این حالت با معرفی پارامتر که دربردارنده خطای معادله حرکت است، می­توان معادله حرکت را در هرگام زمانی به این صورت بازنویسی کرد:

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

 

 

در معادله‏ (۲ -۹) ، پارامترهای ، ، و بردارهای آغشته به نوفه شتاب، سرعت، جابجایی و نیروی ورودی سازه و پارامتر ، بصورت نیروی ماندگار تعریف می­ شود. پس از m گام زمانی، مجموعه معادلات حرکت به این شکل قابل بیان هستند:

 

 

همانند حالت بدون نوفه، با انجام تبدیل فوریه روی معادله‏ (۲ -۱۰) و تشکیل دادن ماتریس­های پاسخ و مشخصات سازه و ترانهاده کردن معادله، ماتریس نیروی ماندگار در n درجه آزادی و m گام زمانی در محیط فرکانس به این شکل قابل محاسبه است:

 

 

مطابق معادلات، برای هرچه نزدیک شدن روند شناسایی به واقعیت و جلوگیری از وابستگی روش به نحوه توزیع نوفه در محیط فرکانس، نوفه­ها در محیط زمان ایجاد و به پاسخ­ها اضافه شده ­اند و سپس با تبدیل فوریه، پاسخ­های نوفه دار به پاسخ­های فرکانسی تبدیل شده ­اند.
برای دستیابی به بهینه­ترین مقادیر ماتریس­های مشخصه سازه، از روش حداقل مربعات^[۲۶] برای کمینه نمودن تابع هدف استفاده می­ شود. بنابراین، بهینه ترین خصوصیات سازه به گونه ­ای انتخاب می­شوند که تابع هدف (مجموع مربعات نیروی ماندگار معادلات حرکت در همه درجات آزادی و در همه گام­های فرکانسی منتخب) کمینه گردد. با توجه به مختلط بودن مقادیر ، می­توان از مقادیر فسمت حقیقی و یا موهومی به صورت جداگانه برای بهینه سازی استفاده نمود:

 

 

 

در معادلات بالا، و قسمت­ های حقیقی و موهومی ماتریس­های پاسخ فرکانسی و و قسمت­ های حقیقی و موهومی ماتریس نیروهای ورودی در محیط فرکانس هستند. استفاده از قسمت­ های حقیقی و موهومی نتایج تقریبا یکسانی را بدنبال دارند، ولی استفاده از مقدار مطلق^[۲۷] پاسخ­های فرکانسی بدلیل حذف علامت مقادیر حقیقی و موهومی، نتایج صحیحی را بدنبال نخواهد داشت.

 

• • •  

   

   

 

 

کیفیت خدمات

۴

۱۳

پرسشنامه استاندارد سروکوال

 

ارزش ادراک شده

۵

۱۳

پرسشنامه استاندارد شس

 

وفاداری مشتریان

۲

۶

پایان نامه ای تحت عنوان بررسی رابطه بین کیفیت خدمات و ارزش ادراک شده مشتریان با گرایش های رفتاری مشتریان (مطالعه موردی:موسسه اعتباری توسعه) (پاکروان، ۱۳۹۱)

 

رضایت مشتری

۲

۶

پرسشنامه استاندارد مالواس

 

اعتماد

۳

۹

بررسی تاثیرامنیت اینترنتی بر اعتماد، ریسک و پذیرش بانکداری آنلاین(مطالعه موردی: بانک صادرات) (سیاهسرانی، کجوری، ۱۳۹۱)

 

 

ضمنا روایی و پایایی کلیه متغیرهای پرسش نامه و ابعاد هر متغیر و نیز کل پرسش نامه مورد تایید بوده است که در قسمت بعدی مورد بررسی قرار گرفته است.
۳-۹٫ روائی و پایائی تحقیق
۳-۹-۱٫ روائی پرسشنامه
مقصود از روایی آن است که ابزار اندازه​گیری، بتواند ویژگی مورد نظر را اندازه بگیرد. اهمیت روایی، از آن روست که اندازه گیری های نامناسب و ناکافی می تواند هر پژوهش علمی را بی ارزش و ناروا سازد (خاکی، ۱۳۹۰، ص ۲۹۶ ). ابزار اندازه ­گیری ممکن است برای اندازه گیری یک خصیصه ویژه بر روی یک جامعه آماری دارای اعتبار باشد، در حالی که برای سنجش همان خصیصه بر روی یک جامعه آماری دیگر، از هیچگونه اعتباری برخوردار نباشد(سرمد و دیگران، ۱۳۸۵، ص۱۷۰). به عبارت دیگر منظور از روایی این است که مقیاس و محتوای ابزار یا سوالات مندرج در ابزار گردآوری اطلاعات دقیقا متغیر ها و موضوع مورد مطالعه را بسنجد؛ یعنی این که داده های گردآوری شده عین واقعیت را نشان دهد (حافظ نیا، ۱۳۸۹، ص ۱۸۲)

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

برای اطمینان در مورد روایی ظاهری و محتوایی پرسشنامه تحقیق، از نظرات اساتید راهنما و مشاور و همچنین متخصصان بازاریابی استفاده شد و اصلاحات لازم لحاظ گردید. همچنین روایی سازه پرسش نامه از طریق تحلیل عاملی تاییدی بررسی شد. می دانیم روایی سازه را از طریق تحلیل عاملی انجام می دهند که تحلیل عاملی نیز بر دو نوع می باشد :
تحلیل عاملی اکتشافی^[۱۴۶] : روشی است که می تواند به منظور ساده سازی متغیرهای مورد مطالعه براساس هم وابستگی بین آنها مورد استفاده قرار گیرد. این روش به طور سنتی برای کشف ساختار عاملی مجموعه​ای از متغیرهای آشکار و قابل مشاهده و بدون تحمیل ساختار از قبل تعیین شده در مطالعات اجتماعی – اقتصادی به کار گرفته می شود. در واقع تحلیل عاملی اکتشافی عمدتا فرضیه ساز و تئوری ساز است ( کلانتری، ۱۳۸۸، ص ۱۹۰).
تحلیل عاملی تاییدی^[۱۴۷] : به بررسی این مطلب می پردازد که آیا داده های موجود با ساختار به شدت محدود شده پیش تجربی که شرایط همانندی را برآورد می سازد، برازش دارد یا نه ( هومن، ۱۳۸۸، ص ۲۹۷ ).
در تحلیل عاملی تاییدی، پژوهشگر به دنبال تهیه مدلی است که فرض می شود داده های تجربی را بر پایه چند پارامتر نسبتاً اندک، توصیف، تبیین یا توجیه می کند. این مدل مبتنی بر اطلاعات پیش تجربی درباره ساختار داده هاست که می تواند به شکل ۱) یک تئوری یا فرضیه، ۲) یک طرح طبقه کننده معین برای گویه‎ها یا پاره تست ها در انطباق با ویژگی های عینی شکل و محتوا، ۳) شرایط معلوم تجربی، و یا ۴) دانش حاصل از مطالعات قبلی درباره داده های وسیع باشد(هومن، ۱۳۸۴، ص ۲۹۵).
در تحقیق حاضر با توجه به اینکه متغیرها و ابعاد آن مشخص است و به دنبال تعیین ابعاد دیگر در مدل نیستیم، لذا از تحلیل عاملی تاییدی استفاده شده است.
۳-۹-۲٫ پایائی پرسشنامه
مقصود از قابلیت اعتماد یک وسیله اندازه ­گیری آن است که اگر خصیصه مورد ­سنجش را با همان وسیله(همان ابزار اندازه ­گیری)، تحت شرایط مشابه، به طور مکرر اندازه ­گیری کنیم، نتایج بدست آمده تا چه حد مشابه، دقیق، و قابل اعتماد می­باشند.
به عبارت دیگر می­توان گفت که مقصود از قابلیت اعتماد این است که ابزار اندازه ­گیری تا چه حد در شرایط یکسان نتایج مشابه­ای را بدست می­دهد. دامنه ضریب قابلیت اعتماد از صفر(عدم ارتباط نتایج بدست آمده در اندازه ­گیری­های مکرر بر روی جامعه)، تا یک (ارتباط کامل نتایج بدست آمده دراندازه گیری های مکرر بر روی جامعه)، قابل تغییر است (سرمد و دیگران، ۱۶۷، ۱۳۸۵).
در این تحقیق برای اندازه گیری پایائی از روش آلفای کرونباخ استفاده می­ شود. برای محاسبه ضریب آلفای کرونباخ، ابتدا باید انحراف معیار نمرات هر زیرمجموعه از سوالات پرسشنامه و انحراف معیار کل سوالات(زیر مجموعه­ها) را محاسبه کرده، سپس با بهره گرفتن از فرمول ذیل ضریب آلفای هر زیر مجموعه از سوالات را بدست آورد:

مهدی‌های غیر واقعی در طول تاریخ

موضوعی که می‌توان به وسیله آن ثابت کرد که اصل مهدویت ریشه دار و در صدر اسلام امر مسلمی بوده است داستان مهدوی‌های غیر واقعی است که در گذشته پیدا شده و اسامی آنان در تواریخ ثبت است. برای نمونه:

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

۱-گروهی از مسلمین محمد بن حنفیه امام و مهدی پنداشته‌اند و می‌گویند نَمرده است و در کوه «رضوی» غائب می‌باشد، بعد از این ظاهر می‌شود و دنیا را پر از عدل و داد می‌کند.^[۱۶۲]
۲- گروهی از جارودیه محمدبن عبدالله بن حسن را مهدی غائب می‌پندارند و در انتظار ظهورش به سر می‌برند.^[۱۶۳]
۳- ناو وسیه حضرت صادق را مهدی و زنده و غایب می‌دانند.^[۱۶۴]
۴- واقفیه موسی بن جعفر را امام زنده غائب می‌پندازند و عقیده دارند که آن جناب بعداً ظاهر می‌شود و دنیا را پر از عدل و داد می‌کند.^[۱۶۵]
۵- گروهی از اسماعیلیه عقیده دارند که اسماعیل فوت نشده بلکه از باب تقیه نسبت به مرگ به وی داده شده است.^[۱۶۶]
۶- فرقه باقریه حضرت باقر را زنده و مهدی موعود می‌دانند.
۷- جوازیه می‌گوید: حجت بن الحسن را فرزندی بوده است و او مهدی موعود است.
۸- فرقه‌ای از هاشمیه عبدالله بن حرب کندی را امام زنده غائب می‌پندارند و در انتظار ظهورش به سر می‌برند.^[۱۶۷]
۹-گروهی از مبارکیه محمد بن اسماعیل را امام زنده غائب می‌پندارند.^[۱۶۸]
۱۰-گروه دیگری می‌گویند: مهدی مرده است ولی بعداً زنده می‌شود و قیام می‌کند زیرا معنی قائم قیام بعد از مرگ است.^[۱۶۹]
۱۱-قرامطه محمد بن اسماعیل را مهدی موعود می‌دانند و عقیده دارند که زنده است و در بلاد روم زندگی می‌کند.^[۱۷۰]
۱۲-فره ابی مسلمیه، ابومسلم خراسانی را امام زنده غائب می‌پندارند.^[۱۷۱]
۱۳-گروه دیگری می‌گویند: مرده است ولی بعداً زنده می‌شود و قیام می‌کند زیرا معنی قائم قیام بعد از مرگ است.
۱۴-قرامطه محمد بن اسماعیل را مهدی موعود می‌دانند و عقیده دارند که زنده است و در بلاد روم زندگی می‌کند.
۱۵-فرقه ابی مسلمیه، ابو مسلم خراسانی را امام زنده غائب می‌پندارند.
۱۶-گروهی امام حسن عسگری را مهدی می‌دانند، می‌گویند: بعد از مردن زنده شده و اکنون در حال غیبت زندگی می‌کنند. بعداً ظاهر می‌شود و دنیا را پر از عدل و داد می‌کند.
اینها اسامی افرادی است که در صدر اسلام و اعصار و ازمنه نزدیک به زمان پیغمبر اکرم e گروهی از جهان آنان را مهدی پنداشته‌اند لیکن اکثر آن طوایف منقرض شده جز در صفحات تاریخ، اثری از آنان باقی نمانده است. از آن زمان تا به حال افراد کثیری در بین بنی هاشم و غیر بنی هاشم از بلاد و کشورهای مختلف پیدا شدند و خود را به عنوان مهدی موعود معرفی نمودند. چه جنگها و خونریزی‌ها و محنت‌هایی که بدین عنوان صورت گرفت و چه حوادث ناگواری که در تاریخ رخ داد.
از مجموع این وقایع و حوادث استنباط می‌شود که داستان مهدویت و ظهور مصلح غیبی از موضوعات مسلمی بوده که مسلمین بدان اعتراف داشته‌اند و در انتظار ظهورش روز شماری می‌کرده‌اند. و نصرت و غلبه از لوازم حتمی او می‌دانسته‌اند همین موضوع سبب شده که بعض افراد زیرک و سود‌جو در صدد برآمدند از عقیده بی‌آلایش مردم که از مصدر روحی سرچشمه می‌گرفت بهره برداری نمایند و خودشان را به عنوان مهدی موعود قالب کنند، شاید بعضی از آنها هم قصد سوئی نداشته بلکه خواسته‌اند به این وسیله از ستمکاران انتقام گیرند و اوضاع ملت خویش را اصلاح نمایند. بعضی از آنان هم گر چه خودشان ادعائی نداشته‌اند، لیکن، گروهی از عوام از روی نادانی و شدت گرفتاری و عجله‌ای که در ظهور مهدی داشته‌اند و بعض علل دیگر آنها را مهدی موعود اسلام می‌پنداشتند.^[۱۷۲]

شروع فعالیت مدعیان دروغین

شروع تفّکر ادّعای نیابت خاصّه، به دوران نایب دوّم محمّد بن عثمان بر می گردد.
در زمان نایب اوّل، عثمان بن سعید، به خاطر علل مختلفی، منحرفین نتوانستند فعالیت کنند و لذا در دوران نایب اوّل خبری از ادّعای دروغین نیابت نیست و اگر هم باشد به صورت خیلی کم رنگ مطرح بوده که مشهود و ملموس نبوده است. همان طور که احتمال دارد «اسحاق احمر» و «باقطانی» در آن دوره بوده، ولیکن قطعی نیست؛ و احتمال هم دارد مربوط به دوره دوّم باشد.

علل عدم ظهور مدعیان در دوره نایب اول

علل عدم وجود این دروغ گویان در دوره نایب اول، عبارتند از:

۱-شهرت عثمان بن سعید

عثمان بن سعید از اشخاص مشهور و مورد اطمینان در میان شیعیان بود. همان طوری که گفته شد در زمان های قبل از غیبت صغری از طرف امام هادی و امام حسن عسکری علیهم‌‌السلام و به نظر بعضی ها حتی از طرف امام جواد u نیز وکالت داشته است. سوابق طولانی او با ائمه علیهم‌‌السلام باعث شده بود که شهرت و منزلت خاصی در میان شیعیان داشته باشد و لذا این منحرفین در دوره نیابت وی، نتوانستند ابراز وجود کنند.

۲-مساعد نبودن شرایط سیاسی و اجتماعی

شرایط سیاسی و اجتماعی مساعد نبود که کسی ادّعای دروغین بکند. در اوایل غیبت صغری، دولت مردان عباسی شدیداً مراقب اوضاع بوده، با تمام قوا تلاش می کردند رد پایی از مهدی (عجل‌الله تعالی فرجه الشریف) و یاران او پیدا کنند و آنها را نابود سازند؛ و کسی غیر از «عثمان بن سعید» جرأت نمی‌کرد خود را به چنگال مرگ گرفتار کند؛ لذا فعالیت و نیابت او در آن دوره یک جهاد بزرگ به شمار می رفت.

۳-عدم عادت مردم

عدم عادت مردم. هنوز برای مردم به روشنی ارتباط با امام (عجل‌الله تعالی فرجه الشریف) از طریق «نوّاب» جا نیفتاده بود. لذا عادت مردم احتیاج به زمان داشت و این کار در دوره اوّل صورت گرفت. وقتی منحرفین دیدند مردم به چنین کارهایی عادت کرده‌اند، خواستند با ادّعای دروغین خود را نایب خاصّ امام زمان (عجل‌الله تعالی فرجه الشریف) معرفی نمایند.
کسانی که در دوره محمّد بن عثمان، نایب دوّم امام زمان (عجل‌الله تعالی فرجه الشریف) به دروغ ادّعای نیابت امام (عجل‌الله تعالی فرجه الشریف) را داشتند، عبارتند از:
۱-ابومحمّد حسن شریعی ۲-محمّد بن نصیر نمیری ۳-احمد بن هلال عبرتائی ۴-ابوطاهر محمّد بن علی بن بلال ۵-ابوبکر محمّد بن احمد بن عثمان، معروف به ابوبکر بغدادی، برادر زادۀ محمّد بن عثمان ۶و۷-اسحاق احمد و باقطانی ۸-حسین بن منصور حلاج که به حسن بن منصور نسبت داده شد و مدعی دروغین نیابت بوده است و لیکن مذهب ایشان معرف به صوفیگری می‌باشد ۹-یکی دیگر از مدعیان دروغین نیابت شلمغانی که از زمان نیابت سوم حسین بن روح بود ۱۰-ابودلف کاتب که بعد از وفات چهارمین نایب ادعای نیابت نموده است.^[۱۷۳]

احادیث جعلی

متأسفانه این حوادث سبب شد که احادیث مجهولی در تعریف و توصیف مهدی و علائم ظهور، در بین مردم شایع گردد و بدون بررسی و دقت در کتب اخبار درج شود، هر کس با دقت و کنجکاوی به کتب تاریخ و احوال مدعیان مهدویت مراجعه نماید سپس کتب اخبار را مورد بررسی قرار دهد اخبار مجعولی را در بین آنها خواهد یافت. از باب نمونه پاره‌ای از آنها را ذکر می‌کنیم: در کتاب فصول المهمه، ص ۲۷۴ آمده است: «قال رسول الله e لا تذهب الدنیا حتی بیعث الله رجلاً من اهل بیتی یُواطئ اسمهُ اسمی و اسم ابیه اسم ابی یملأ الارض قسطاً و عدلاً کما ملئت ظلماً و جوراً»
در این حدیث پدر مهدی همنام پدر رسول خدا (عبدالله) معرفی شده است و این موضوع با احادیث بسیاری که نام پدر آن حضرت را حسن معرفی نموده‌اند منافات دارد، بنابراین درباره این حدیث می‌توان گفت: کسانی که به مهدویت محمدبن عبدالله بن حسن عقیده داشتند جمله – اسم ابیه اسم ابی- را به حدیث مذکور اضافه نمودند. گروهی عمربن عبدالعزیز را مهدی می‌پنداشتند و احادیثی را درباره‌اش جعل نموده‌اند از جمله: «قال العزرمی سمعت محمدبن علی یقول: النبی منا و المهدی من بنی عبدشمس و لا نعلمه الا عمربن عبدالعزیز.» روی الفضل عن موسی بن سعدان عن عبدالله بن القاسم الحضرمی عن ابی سعید الخراسانی قال قلتُ لابی عبدالله u : لای شئ سُمّی القائم؟ فقال لِانّه یقوم بعد مایموت، انه یقوم با مرعظیم یقوم بامر الله سبحانه.
بعید نیست حدیث فوق از مجعولات واقفیه یا کسانی باشد که می‌گفته‌اند: امام حسن عسگری مرده است لکن بعداً زنده می‌شود و برای اصلاح عالم قیام می‌کند، حدیث از حیث سند هم ضعیف است زیرا مامقانی درباره موسی بن سعدان می‌نویسد: احادیث او ضعیف و او از غلات بوده است و درباره عبدالله بن قاسم نوشته: او دروغگو و از غلات و واقفیهاست و روایاتش مقبول نیست.^[۱۷۴]

تاریخچه کوتاه مدعیان مهدویت و نیابت در دو قرن اخیر

اینک به تاریخچه مختصر و کوتاهی در مورد مدعیان مهدویت و نیابت در دو قرن اخیر می‌پردازیم:

۱٫ایران

 

شیخیه، بابیه، بهاییه

شیخ احمد احسایی (۱۶۶۱-۱۲۴۱ ق) در احسا متولد شد، به طیّ تحصیلات اولیه، در سال ۱۱۸۶ به کربلا رفت و از دروس بزرگانی همچون صاحب ریاض و سید بحرالعلوم بهره گرفت. او از برخی علوم طبیعی و تجربی نیز آگاهی داشت. در ۱۲۰۹ به زادگاهش بازگشت. در ۱۲۲۱، به خراسان و سپس یزد رفت و شهرت فراوانی کسب کرد. پس از آن به دربار فتحعلی شاه قاجار دعوت شد و مورد احترام فراوان قرار گرفت. پس از مدتی به قزوین رفت و محبوب مردم و علما بود، تا آن که با طرح عقاید خاصّ خود در زمینه معاد و انجام مناظره علمی، توسط ملا محمد تقی برغانی (شهید ثالث) و عده‌ای دیگر تکفیر شد. شیخ احمد سرانجام در ۲۱ ذی قعده ۱۲۴۱ درگذشت و در بقیع دفن شد.
پس از او شاگردش سید کاظم رشتی (۱۲۰۳-۱۲۵۶ق) به عنوان شیعه کامل و واسطه فیض، جانشین وی شد و حوزه درسی‌اش را ادامه داد. وی آثار و کتاب‌های شیخ احمد را احیا کرد و در برخی از آنها به غلوّ در مورد ائمه پرداخت. پس از مرگ او حاج محمد کریم خان کرمانی (۱۲۲۵-۱۲۸۸ق) فرزند ظهیر الدوله: داماد فتحعلی شاه، از مدعیان جانشینی او بود و در نشر عقاید احسایی و ترویج شیخی‌گری کوشید و آثاری ارائه کرد. رقیب او علی محمد شیرازی [معروف به باب] است که با کمک برخی از یارانش و نقشه‌ای خاص، ابتدا مدعی جانشینی سید کاظم و سپس مدعی بابیت و مهدویت شد، ولی حاج محمد کریم خان در ردّ او کتاب نوشت. پس از مرگ حاج محمد کریم خان، طبق وصیت او، پسرش حاج محمد خان بیشتر مورد توجه واقع شد. از آن پس بر اثر نارضایتی گروهی از شیخیه در نوع جانشینی و ریاست و بر اثر اختلافات دیگر، انشعاب‌هایی انجام شد که از ذکر آن صرف نظر می‌کنیم. مهم این نکته است که بر اساس عقاید پیروان شیخی مسلک، شیخ احمد و دیگر رهبران شیخی، دارای مقام شیعه کامل، یا رکن رابع، یا حتّی به عبارتی: نیابت خاصّ هستند؛ مانند دیگر غالیان در مورد پیشوایان دینی، غلوّ کرده‌اند. و نیز همچون: صوفیه در کلمات رمز گونه با استناد قرار دادن خواب و رؤیا و به اصطلاح کشف و شهود عقاید نادرستی را ابداع کرده‌اند.
علی محمد باب که از شاگردان درس شیخیه بود، اندکی از تحصیلات ابتدایی را در شیراز گذراند و سالیانی در بوشهر اقامت داشت. از همان آغاز، به کارهای غیر متعارف، همچون: ریاضت‌های غیر شرعی، و ذکر اوراد و طلسمات می‌پرداخت. سپس رهسپار عراق و حجاز شد و در کربلا از شاگردان سید کاظم رشتی و مریدان خاصّ او شد. پس از مرگ سید کاظم رشتی، طبق برخی اسناد، مانند خاطرات کینیازدالگورکی (سفیر روس)، تحت تأثیر تطمیع بیگانگان، ادعای نیابت را مطرح کرد. وی و یارانش در ایران آشوب‌های فراوانی راه انداختند. پس از مدتی ادعای مهدویت و حتّی نبوت و الوهیت و خدا آفرینی کرد؛ اما بر اثر فشار علماء و مردم متدین بازداشت و زندانی شد. یک بار نیز توبه کرد ولی به دلیل ادامه ادعاها و پافشاری بر آنها در جلسات مناظره علما، به دستور امیرکبیر در تبریز اعدام شد. وی کتاب‌هایی به عنوان وحی نوشته است که بیان فارسی و بیان عربی از آن جمله هستند. پس از اعدام، بر اساس وصایایش، میرزا یحیی صبح ازل، جانشین او شد، اما میرزا حسنعلی (۱۲۳۳-۱۳۱۰ ق) برادر بزرگتر وی پس از چندین سال تبعیت از صبح ازل او را منزوی، و خود را جانشین(و مظهر الهی وعده داده شده توسط باب) معرفی و مسلک جدید بهاییت را تأسیس کرد. وی با آن که متهم به شرکت در ترور نافرجام ناصرالدین شاه و آشوبهای بابیه بود، با حمایت استعمارگران به آسانی از ایران خارج شد و بعدها بر اثر بدرفتاری متقابل او و برادرش، وی را به عکاء تبعید کردند؛ لذا فلسطین اشغالی مأوا و مرکز بهاییان تاکنون است. پس از مرگ وی عباس افندی برادر بزرگترش بر اساس وصیت جانشین او شد و لقب عبدالبهاء گرفت. وی سفرهایی به اروپا و آمریکا داشت و فرقه بهاییت را از لحاظ محتوایی و سیاسی گسترش داد، از طرف انگلستان به دلیل خدماتش در اشغال فلسطین، لقب «سِر» گرفت (۱۹۱۴م). پس از او شوقی افندی (نوه دختری حسینعلی بهاء) تا ۱۹۵۷ ریاست کرد و بر خلاف وعده عبدالبها به آمدن ۲۴ ولیّ امر و وصیّ الهی در به اصطلاح «دین بهایی»، رهبری به یک شورای ۹ نفره به نام بیت العدل در اسرائیل محول شد. حسینعلی بها نیز با ادعای موعود بودن و نیز نبوت و الوهیت، کتاب‌های به اصطلاح وحیانی به نام اقدس و ایقان دارد و احکام و عقاید خاصّ خود را که ناسخ اسلام است، در آنها آورده است. اکنون نیز این فرقه ضاله در ایران و برخی مناطق دیگر فعالیت دارد.
در دهه‌ های اخیر نیز مدعیان و گروه‌هایی خاص بروز کردند، از جمله گروه‌های مهم آن، جریان ع.ی. است که به نوعی ادعای مستجاب الدعوه بودن و وساطت فیض در زمان غیبت را دارد و با شیوه تفسیر قرآن و نیز به اصطلاح عارف پروری کار کرده است. جریان معروف به حسن. الف. نیز تقریباً با همان جریان به اصطلاح عارف پروری، ادعای ارتباط خاصّ با امام زمان در زمان غیبت را عنوان کرده است. نمونه دیگر: جریان کاظمینی بروجردی است که مدعی زمینه سازی خاصّ ظهور، تطبیق علائم ظهور با حوادث مربوط به خانواده خود و به نوعی نیابت از امام یا ائمه بوده است.

۲- هند و پاکستان

غلام احمد قادیانی (۱۲۵۵-۱۳۲۶ق) در قادیان (ایالت پنجاب هند) متولد شد. وی نیز علایق صوفیانه داشته؛ اهل ریاضت کشی‌های غیر شرعی و از ابتدا به تشنجات عصبی مبتلا بود. او در پنجاه سالگی ادعای خواب‌نما شدن و مورد الهام قرار گرفتن کرد و بر اثر سابقه نیکویش در مناظره‌های علمی با مسیحیان و دیگر افراد غیر مسلمان، مورد توجه مردم قرار گرفت. وی طیّ چند مرحله، ادعای مهدویت و رجعت مسیح، مورد وحی قرار گرفتن، مظهر پیامبر اسلام بودن و سرانجام نبوت و آوردن شریعت جدید را مطرح و به نوعی خود را مظهر مسیح و حضرت محمد و نیز جلوه‌ای از کریشنای هندوان معرفی کرد. او تألیفات متعددی اعم از کتاب و مجله داشت. پس از مرگ غلام احمد نیز انشعاب‌هایی واقع شد. البته گروهی از پیروان قادیانیه غلام احمد را فقط، مجدّد دین اسلام و نه نبی مستقل، می‌دانند. پس از این ادعاها، وی مورد حمایت استعمارگران قرار گرفت و مانند برخی مدعیان دیگر، جهاد اسلامی را منسوخ اعلان کرده، به حمایت از استعمار پرداخت.

۳- سودان

محمد احمد سودانی در جزیره، نبت در ۱۸۴۸م. متولد شد. وی پس از طیّ دوران مدرسه و طرد شدن توسط اقوام خود،مانند سایر مدعیان، وارد جریان‌های صوفی مسلک شد که در سودان شهرت داشتند. او بازیرکی و قدرت بیان، پس از مدتی مردم را به بازگشت به اسلام اصیل و مبارزه با ظلم فراخواند.
سپس بر اساس آمادگی مردم سودان برای ظهور مهدی موعود، تدریجاً خود را مهدی موعود خواند و با فراهم ساختن ارتشی از پیروان و یاران خود به تدریج خارطوم را تصرف کرد و حکومتی مقتدر تشکیل داد. وی نیز مورد بهره، برداری سیاسی استعمار انگلستان در تفرقه افکنی بین مسلمانان و تخریب آموزه مهدویت واقع شد. پس از مرگش در سال ۱۸۸۵٫م بر اساس وصیت او خلیفه‌هایش حکومت کردند و مدتی حکومت مهدیون در آنجا برقرار بود.^[۱۷۵]

رابطه (۳-۳۶)

 

 

 

 

 

رابطه (۳-۳۷)

 

 

 

 

 

۳-۱-۱۵ مقدار بیوگاز تولید شده
اگر مقدار بیوگاز تولید شده با همزن با مقدار بیوگاز تولیدی در سرپوش جمع شود مقدار کل بیوگاز رآکتور بی هوازی ترکیبی چینی و هندی از رابطه (۳-۳۸) به دست می آید.

 

 

رابطه (۳-۳۸)

 

 

 

 

 

۳-۲ روش طراحی رآکتور نوع دوم: رآکتور بی­هوازی ترکیبی چینی وهندی کویل­دار با آبگرمکن بیوگازسوز
در این بخش که مربوط به رآکتور دوم توضیح داده شده در بخش ۲-۹-۲ می باشد ، محاسبات سیستم شرح داده شده و مسئله فرموله می­ شود. این سیستم به دلیل دارا بودن آبگرمکن بیوگازسوز می ­تواند دو نوع استفاده داشته باشد. اول اینکه همانند رآکتور بی هوازی ترکیبی چینی و هندی استفاده شده و از آبگرمکن بیوگاز سوز تنها برای گرم کردن کویل استفاده شود. دوم اینکه کل ساختمان به واحد های گرمایی مانند سوفاژ مجهز شده و به عنوان یک سیستم حرارت مرکزی استفاده گردد که در این صورت ابعاد آبگرمکن بیوگاز سوز بسته به مقدار بار ساختمان آبگرم زیادی نیاز خواهد داشت و بزرگتر خواهد شد. با اعمال بار کویل در بار کل و ادامه محاسبات یک عدد قابل قبول برای بار کل و بار هاضم به دست می ­آید. یک آبگرمکن بیوگازسوز با در نظر گرفتن راندمان آن برای جبران مقدار بار محاسبه شده، طراحی می شود تا با تهیه آبگرم، کویل را گرم نماید.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۳-۲-۱ بار حرارتی ساختمان
بار حرارتی ساختمان شامل بار های بخش­های ۳-۲-۱ تا ۳-۲-۴ است.
۳-۲-۲ کویل داخلی و نسبت گاز مصرفی به تولیدی و مجموع بارهای ساختمان
کویل آبگرم که با بهره گرفتن از سوختن بیوگاز آبگرم تولید می کند دمای هاضم را تا ۳۳ درجه بالا می‌برد. کویل آبگرم در خوراک مستغرق بوده و در کف هاضم بی هوازی نصب می شود. بار هایی که بر کویل تحمیل می شود بار حرارتی خوراک ورودی و بار حرارتی جدارها می­باشد. دمای آب ورودی به کویل حداقل ۹۰ درجه و دمای هاضم ۳۳ درجه سانتی گراد می­باشد. از طریق رابطه (۳-۳۹) مقدار بار کویل به دست می آید.

 

 

رابطه (۳-۳۹)

 

 

 

 

 

محاسبه اتلاف حرارت ازطریق دیوارها ، سقف ، کف، محاسبه اتلاف حرارت خوراک ورودی، مجموع اتلافات دایجستر یا بار کویل داخلی.
بار حرارتی کویل در رآکتور کویل­دار جزء بارها محسوب می شود. مجموع بارهای کویل و کل برابر با ظرفیت حرارت مورد نیاز ساختمان () از رابطه (۳-۴۰) به دست می ­آید.

 

 

رابطه (۳-۴۰)

 

 

 

 

 

۳-۲-۳ مقدار بیوگاز ، خوراک و طراحی دایجستر ، همزن و سرپوش
برای یافتن موارد از قبیل طراحی دایجستر ، سرپوش ، همزن و هم­چنین مقدار بیوگاز تولیدی در هر کدام از تجهیزات و یا کل سیستم و هم­چنین میزان خوراک هاضم و سرپوش به بخش ۱-۶ مراجعه نموده و از زیربخش ۱ تا ۱۴ عمل می شود و تنها تفاوتی که دارد اضافه شدن بار کویل به بار کل می­باشد.